GiaiDoan.comGiai Đoạn
Trẻ 7 đến 12 tháng

Trẻ 9 tháng biết làm gì: ngồi vững, vịn đứng, chơi ú oà và tìm đồ bị giấu

Trẻ 9 tháng thường ngồi vững, tự ngồi dậy, có bé vịn đứng, biết tìm đồ bị giấu và cười khi chơi ú oà. Mốc theo CDC 2022, trò chơi và dấu hiệu nên đi khám.

Vietnamese father seen from the side holds a light cotton scarf over his face while a nine-month-old girl in yellow sits on a balcony mat with potted plants, golden hour

Trẻ 9 tháng thường đã ngồi vững không cần đỡ, tự chuyển từ nằm sang ngồi, quay lại khi được gọi tên, bập bẹ "ma ma", "ba ba", tìm món đồ vừa bị giấu dưới khăn và cười thích thú khi chơi ú oà; nhiều bé bò được, một số bé vịn vào ghế để kéo người đứng lên. Chín tháng là một trong những mốc mà bảng CDC và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ bản 2022 dùng để rà soát phát triển, nên nhiều gia đình nhìn kỹ con hơn ở tháng này.

Mỗi mốc trong bảng đó là việc khoảng 75% trẻ đã làm được ở 9 tháng, tức là còn nhiều bé làm muộn hơn mà vẫn bình thường. Phần dưới liệt kê các mốc chính, giải thích vì sao bé đột nhiên mê trò ú oà và hay ném đồ, gợi ý trò chơi, những thứ không cần mua, không cần ép, và các dấu hiệu nên mang ra hỏi bác sĩ nhi.

Các mốc thường gặp ở 9 tháng theo bảng CDC 2022

Bảng dưới gom các mốc tuổi 9 tháng của bảng CDC và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ cập nhật năm 2022, xếp theo bốn mặt, kèm ví dụ cụ thể để bạn nhận ra trong sinh hoạt hằng ngày.

Mặt phát triểnMốcNhìn thấy trong nhà như thế nào
Xã hội, cảm xúcNgại, bám hoặc sợ người lạ; có nhiều nét mặtNép vào mẹ khi khách tới, mặt buồn, vui, ngạc nhiên rõ ràng
Xã hội, cảm xúcPhản ứng khi bạn rời đi; cười khi chơi ú oàNhìn theo, với tay hoặc khóc khi mẹ ra cửa
Ngôn ngữNhìn khi được gọi tên; phát ra nhiều âm "mamama", "bababa"Đang chơi, nghe gọi tên thì quay đầu
Ngôn ngữGiơ tay đòi bếThấy bố về, giơ hai tay lên
Nhận thứcTìm đồ rơi khỏi tầm mắt; đập hai vật vào nhauCúi xuống nhìn cái muỗng vừa rơi khỏi ghế
Vận độngTự ngồi dậy; ngồi không cần đỡ; chuyển đồ hai tay; cào thức ăn về phía mìnhTừ nằm chống tay xoay người thành ngồi

Bò không có trong danh sách 9 tháng của bảng này, vì bò là mốc dao động rất rộng và một số bé bỏ qua. Đứng có vịn cũng chỉ xuất hiện ở mốc 12 tháng. Bé 9 tháng chưa bò, chưa vịn đứng không phải là "chậm".

Vì sao bé đột nhiên mê ú oà và cứ ném đồ xuống đất

Quanh 8 đến 9 tháng, bé bắt đầu hiểu một điều rất lớn: đồ vật và con người vẫn tồn tại khi bé không nhìn thấy. Trước đó, cái khăn che món đồ chơi là món đồ chơi "biến mất". Bây giờ bé biết nó vẫn ở dưới khăn, nên bé kéo khăn ra. Trò ú oà cũng vậy: mặt mẹ bị che, bé chờ, và khi mặt mẹ hiện ra đúng như bé đoán, bé cười như được thưởng.

Cùng một hiểu biết đó giải thích hai chuyện làm cha mẹ đau đầu. Thứ nhất, bé ngồi trên ghế ăn và ném muỗng xuống đất, nhìn theo, chờ người lớn nhặt lên, rồi ném tiếp. Bé không trêu người lớn; bé đang thử nghiệm: đồ rơi đi đâu, có quay lại không, ai mang lại. Thứ hai, bé khóc khi mẹ ra khỏi phòng, vì bé biết mẹ vẫn đang ở đâu đó, chỉ là không ở đây.

Bạn không cần "dạy" bé hiểu điều này; bé tự hiểu qua chơi. Việc của bạn là chơi cùng ở mức vừa phải: nhặt lại cái muỗng ba bốn lần, rồi nói "hết rồi" và cất đi; chơi ú oà khi bé còn hứng, dừng khi bé quay mặt đi. Khi rời phòng, nói vọng lại để bé nghe giọng bạn, nối sợi dây giữa "không thấy" và "vẫn còn".

Vận động: ngồi vững, bò, và những lần kéo người đứng lên

Ngồi vững và tự xoay xở. Bé 9 tháng ngồi được lâu, xoay người với đồ bên cạnh mà không đổ, và tự chuyển từ bò sang ngồi. Đây là lúc nhiều gia đình thấy bé "ngồi chơi một mình được", nhưng bé vẫn cần người lớn trong tầm mắt.

Bò theo kiểu riêng của bé. Nhiều bé bò bằng tay và gối, nhiều bé trườn, lết. Theo Nghiên cứu đa trung tâm của WHO, cửa sổ bò kéo dài từ khoảng 5 tháng tới hơn 13 tháng; một phần nhỏ trẻ khoẻ mạnh không bò.

Kéo người đứng lên. Một số bé bám vào thành ghế, mép giường, chân người lớn để kéo người đứng. Cửa sổ đứng có đỡ của WHO bắt đầu từ gần 5 tháng và kéo dài tới khoảng 11 tháng, nên chưa vịn đứng ở 9 tháng là bình thường.

Đứng lên rồi không biết ngồi xuống. Bé vịn đứng được nhưng chưa biết cách hạ người, nên đứng khóc gọi người lớn. Bạn đỡ bé gập gối ngồi xuống chậm vài lần; sau một thời gian bé tự làm được.

Đôi tay khéo hơn. Bé bắt đầu dùng ngón cái và mấy ngón kia kẹp vật, chưa hẳn là nhón bằng đầu hai ngón. Bé bỏ đồ vào hộp, lấy ra, đập hai khối vào nhau theo nhịp.

Một buổi chơi 20 phút với bé 9 tháng

Gợi ý dưới đây chia thành bốn chặng ngắn, dùng đồ có sẵn trong nhà. Bạn không cần theo đúng thứ tự; bé chán ở đâu thì đổi sang trò khác.

  1. Tìm đồ dưới cốc (5 phút). Úp một cái cốc nhựa lên quả bóng nhỏ ngay trước mắt bé, hỏi "bóng đâu?". Bé lật cốc ra, bạn reo lên. Lần sau thử úp hai cốc, đổi chỗ chậm.
  2. Bỏ vào, đổ ra (5 phút). Một hộp nhựa miệng rộng và vài khối gỗ to. Bạn bỏ một khối vào, nói "vào rồi", đổ ra, nói "ra rồi". Bé thường thích phần đổ ra trước.
  3. Leo qua gối (5 phút). Xếp một cái gối dài trên thảm, đặt đồ chơi ở phía bên kia. Bé bò, trườn hoặc leo qua; bạn ngồi gần để đỡ khi bé chúi đầu.
  4. Gọi tên và chờ (5 phút). Ngồi cách bé một sải tay, gọi tên bé bằng giọng vui. Khi bé quay lại, bạn cười, vẫy tay. Lặp lại vài lần ở những phía khác nhau.

Nếu bé đang tập trung với một món, đừng chen vào bằng trò mới. Ngồi bên cạnh, gọi tên thứ bé đang làm ("con đang gõ, cộc cộc") là đủ. Bé học sâu nhất khi được làm điều mình chọn.

Lời nói và cảm xúc: giơ tay đòi bế, bám người quen

Ngôn ngữ của bé 9 tháng phần lớn nằm ở cơ thể. Bé giơ hai tay khi muốn được bế, ưỡn người khi không muốn ngồi ghế, quay mặt đi khi đã no hoặc đã chán. Bảng mốc CDC 2022 xếp "giơ tay đòi bế" vào mốc 9 tháng chính vì đây là lần đầu bé chủ động dùng cử chỉ để nhờ người khác làm một việc cho mình. Khi bạn đáp lại đúng cử chỉ đó, bé học rằng giao tiếp có tác dụng.

Âm thanh thì phong phú: "mamama", "bababa", "đađađa", lên xuống giọng như đang kể chuyện. Bé chưa gọi đúng người, nhưng bạn cứ đáp như thể bé đang nói với mình. Một vài bé bắt đầu hiểu những từ gắn với sinh hoạt lặp lại mỗi ngày như "tắm", "bú", "đi chơi", thể hiện bằng cách nhìn về phía nhà tắm hoặc phấn khích khi thấy mẹ cầm mũ.

Về cảm xúc, nhiều bé 9 tháng có rõ nét mặt vui, buồn, ngạc nhiên, giận, và bám người chăm chính nhiều hơn. Bé Su nhà hàng xóm trước đây ai bế cũng được, nay cứ thấy cô giúp việc mới là khóc. Đó không phải vì cô làm gì sai; bé đang phân biệt rõ người thân với người chưa quen. Cho cô ngồi chơi cạnh khi mẹ còn ở đó, vài ngày sau bé thường tự sang tay.

Những thứ không cần mua, không cần ép

Tháng thứ chín là lúc nhiều gia đình nhận được lời khuyên từ khắp nơi. Những việc dưới đây không giúp bé phát triển nhanh hơn, có việc còn gây hại:

  • Xe tập đi. Khuyến cáo an toàn chung là không dùng: trẻ dễ lao xuống bậc, với tới vật nóng, và xe không làm bé đi sớm hơn.
  • Giày cứng để "chân thẳng". Trong nhà, chân trần giúp bé cảm nhận mặt sàn và giữ thăng bằng tốt hơn. Ra ngoài thì chọn giày mềm, đế mỏng.
  • Video, ứng dụng "dạy nói" hay "dạy chữ". Khuyến nghị phổ biến là tránh màn hình cho trẻ dưới 18 tháng, trừ gọi video với người thân. Bé học ngôn ngữ từ người thật trò chuyện qua lại.
  • Đồ chơi nhiều nút, nhiều đèn. Đồ tự phát tiếng làm bé chỉ nhìn; hộp, cốc, muỗng, khăn để bé tự gây ra tiếng động có ích hơn.
  • Ép bé để người lạ bế. Dè chừng người lạ là mốc bình thường; ép chỉ làm bé sợ thêm.

Thứ bé cần ở tuổi này đơn giản đến bất ngờ: sàn rộng và an toàn, vài đồ vật để cầm, người lớn ngồi gần nói chuyện và chơi ú oà. Phần còn lại cơ thể và trí não bé tự lo theo nhịp riêng.

Khi nào nên hỏi bác sĩ nhi

Nếu bé 9 tháng có một trong các dấu hiệu dưới đây, bạn nên trao đổi với bác sĩ nhi, mang theo Sổ theo dõi sức khoẻ bà mẹ và trẻ em và ghi chú cụ thể những gì bé đang làm:

  • Bé mất kỹ năng đã có, ở bất kỳ mặt nào: không còn bập bẹ, không còn ngồi, không còn cười đáp lại.
  • Bé chưa ngồi được kể cả khi có người đỡ hoặc có tựa tay.
  • Bé không đỡ được sức nặng trên chân khi được giữ đứng.
  • Bé không quay lại khi được gọi tên nhiều lần ở phòng yên tĩnh, không phản ứng với tiếng động.
  • Bé không bập bẹ chuỗi âm nào, ít nhìn vào mặt người chăm.
  • Bé không chuyển đồ từ tay này sang tay kia, hoặc chỉ dùng một bên người.
  • Bé không nhận ra người chăm quen, không có phản ứng gì khi người chăm rời đi.

Bé sinh non thì đối chiếu theo tuổi hiệu chỉnh. Một dấu hiệu đơn lẻ không có nghĩa là bé có vấn đề; đó là lý do để bác sĩ khám kỹ, theo dõi thêm, và nếu cần thì giới thiệu đánh giá chuyên sâu sớm.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ 9 tháng chưa bò có sao không?

Đa số không sao. Bò không nằm trong danh sách mốc 9 tháng của bảng CDC 2022, và cửa sổ bò của WHO kéo dài tới hơn 13 tháng. Bạn chú ý bé có ngồi vững, tự xoay xở di chuyển theo cách nào đó và dùng đều hai bên người không.

Bé 9 tháng chưa ngồi vững thì nên làm gì?

Ngồi không cần đỡ là một mốc 9 tháng của bảng CDC 2022, nghĩa là khoảng một phần tư trẻ đạt muộn hơn. Bạn vẫn nên kể với bác sĩ nhi để khám trương lực cơ, đồng thời cho bé nhiều thời gian chơi trên sàn, không ngồi ghế đỡ cả ngày.

Bé 9 tháng cứ ném đồ xuống đất có phải bé hư không?

Không phải. Bé đang thử nghiệm đồ rơi đi đâu và có quay lại không, một phần của việc hiểu đồ vật vẫn tồn tại khi không nhìn thấy. Bạn nhặt lại vài lần rồi nói "hết rồi" và cất đi, không cần quát.

Có nên cho bé 9 tháng đứng nhiều để biết đi sớm?

Không cần. Thời điểm đi phụ thuộc chủ yếu vào nhịp riêng của bé, cửa sổ đi một mình của WHO kéo dài tới khoảng 17 tháng. Cho bé tự vịn đứng khi sẵn sàng và có nhiều thời gian bò, leo trên sàn là đủ.

Bé 9 tháng gọi "mẹ mẹ" có phải đã biết nói?

Thường bé đang bập bẹ chuỗi âm, chưa gắn với người cụ thể. Từ có nghĩa thường xuất hiện quanh 12 tháng. Bạn đáp lại mỗi khi bé phát âm, gọi tên người và vật xung quanh, bé sẽ dần gắn âm với nghĩa.

Khám 9 tháng bác sĩ thường xem gì về phát triển?

Bác sĩ thường quan sát bé ngồi, chuyển tư thế, cầm đồ, phản ứng với tiếng gọi và người lạ, và hỏi bạn về các mốc ở nhà. Bạn chuẩn bị ví dụ cụ thể và nói rõ điều mình đang lo để buổi khám đi đúng trọng tâm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138