GiaiDoan.comGiai Đoạn
Trẻ 7 đến 12 tháng

Trẻ 7 tháng biết làm gì: ngồi, chuyển đồ hai tay, bập bẹ và trò chơi hợp tuổi

Trẻ 7 tháng thường tập ngồi, chuyển đồ từ tay này sang tay kia, bập bẹ chuỗi âm. Khoảng dao động bình thường, trò chơi hợp tuổi và lúc nên hỏi bác sĩ nhi.

A Vietnamese mother seen from behind sits cross-legged on a living room floor mat, a seven-month-old baby between cushions reaching for a wooden rattle, soft morning light, eye-level shot

Trẻ 7 tháng thường đang ở giữa chặng chuyển từ nằm sang ngồi: nhiều bé ngồi được một lúc mà không cần đỡ, chuyển đồ chơi từ tay này sang tay kia, bập bẹ chuỗi âm kiểu "ba ba ba", "ma ma ma" và bắt đầu dè chừng người lạ. Đây là những việc nhiều bé làm được quanh tuổi này, không phải bài thi mà bé nào cũng phải qua đúng ngày tròn 7 tháng.

Khoảng dao động rất rộng. Theo Nghiên cứu đa trung tâm về chuẩn tăng trưởng của WHO, mốc ngồi không cần đỡ đến ở đâu đó trong khoảng từ gần 4 tháng tới hơn 9 tháng mà vẫn nằm trong vùng bình thường. Phần dưới đi lần lượt từng mặt: vận động, đôi tay, lời nói, cảm xúc, trò chơi hợp tuổi, chỗ cha mẹ hay lo thừa và những dấu hiệu nên hỏi bác sĩ nhi. Nếu bé sinh non, bạn đối chiếu theo tuổi hiệu chỉnh chứ không theo ngày sinh trên giấy khai sinh.

Vận động thô: ngồi, lẫy hai chiều và những cú trườn đầu tiên

Ở tháng thứ bảy, phần lớn sức của bé dồn vào việc giữ thân mình thẳng. Bé đặt ngồi trên thảm thường chống hai tay xuống trước mặt như cái giá ba chân, rồi dần dần nhấc một tay lên để với đồ. Bảng mốc CDC và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ bản 2022 đặt mốc "tựa tay để giữ mình khi ngồi" ở 6 tháng và "ngồi không cần đỡ" ở 9 tháng, tức là bé 7 tháng nằm đúng quãng giữa hai mốc đó. Bé ngồi được năm giây rồi đổ nghiêng là chuyện thường, không phải dấu hiệu yếu.

Lẫy thì đa số bé đã lật được từ sấp sang ngửa, nhiều bé lật được cả hai chiều và dùng cách lăn tròn để đi tới chỗ món đồ. Một số bé bắt đầu trườn bằng bụng, kéo người bằng hai cánh tay như lính bò, số khác nhổm mông lên rồi lắc lư ở tư thế bò mà chưa tiến được. Cả ba kiểu đều là đường đi bình thường; có bé gần như bỏ qua giai đoạn bò và chuyển thẳng sang vịn đứng vài tháng sau.

Điều bé cần nhất lúc này là sàn: một tấm thảm phẳng, đủ rộng, không gối chặn bốn phía, để bé tự xoay xở. Ghế ngồi nâng đỡ hay ôm suốt ngày làm bé ngồi được thẳng nhưng không cho cơ thân tự học cách giữ thăng bằng. Bạn đặt đồ chơi xa hơn tầm tay một chút về một bên, bé sẽ tự tìm cách nghiêng, chống, lăn để lấy.

Đôi tay của bé 7 tháng: chuyển đồ, cào nhặt và đập hai vật vào nhau

Chuyển đồ từ tay này sang tay kia. Đây là kỹ năng mới nổi bật của tuổi này. Bé cầm cái muỗng nhựa bằng tay phải, ngắm, rồi chuyển sang tay trái để tay phải với món khác. Bảng mốc CDC 2022 xếp kỹ năng này ở 9 tháng, nên bé 7 tháng chưa làm cũng không có gì đáng lo.

Cào nhặt bằng cả bàn tay. Bé chưa nhón bằng hai ngón. Thấy mẩu vải nhỏ trên sàn, bé úp cả bàn tay xuống, cào về phía mình rồi nắm lại. Kiểu cầm nhón tinh tế hơn sẽ đến dần trong mấy tháng sau.

Đập, lắc, thả. Bé thích cầm hai khối gỗ đập vào nhau, lắc cái hộp có hạt bên trong, thả đồ xuống sàn rồi nhìn theo. Tiếng động là phần thưởng; bé đang học rằng hành động của mình gây ra kết quả.

Đưa mọi thứ vào miệng. Miệng vẫn là một "giác quan" chính để tìm hiểu đồ vật. Việc của người lớn không phải cấm, mà là bảo đảm mọi thứ trong tầm với đều to hơn miệng bé và sạch.

Tay nào cũng dùng. Ở tuổi này bé dùng cả hai tay gần như ngang nhau. Nếu bé chỉ dùng một tay và gần như bỏ quên tay kia, đó là điều nên kể với bác sĩ, vì thuận tay rõ rệt quá sớm không phải là dấu hiệu "khéo".

Lời nói và nghe hiểu: bập bẹ chuỗi âm, quay về phía tiếng gọi

Tiếng của bé 7 tháng khác hẳn tiếng ê a hồi 3 tháng. Bé ghép phụ âm với nguyên âm và lặp lại thành chuỗi: "ba ba ba", "đa đa", "ma ma ma". Nghe như gọi mẹ, gọi ba, nhưng thật ra bé đang chơi với âm thanh. Từ có nghĩa thường đến muộn hơn, quanh tuổi tròn năm. Cha mẹ không cần sửa, chỉ cần đáp lại: bé nói "ba ba", bạn nói lại "ba ba, ba đây", rồi dừng chờ bé nói tiếp. Kiểu "đổi lượt" này là cuộc trò chuyện đầu tiên của bé.

Về nghe hiểu, nhiều bé bắt đầu quay đầu khi nghe gọi tên, nhất là trong phòng yên tĩnh. Bảng mốc CDC 2022 đặt "nhìn khi được gọi tên" ở 9 tháng, nên ở 7 tháng bé đáp lúc có lúc không là bình thường. Bé cũng phân biệt giọng vui và giọng gắt: đang chơi mà nghe tiếng quát to, bé có thể khựng lại hoặc mếu.

Ví dụ trong nhà bé Na: mẹ vừa phơi đồ vừa nói "áo của Na đây, áo màu cam", bé ngồi trong vòng tay bà nhìn theo. Không ai dạy từ "áo", nhưng mỗi ngày bé nghe từ đó gắn với cùng một vật. Lời nói tự nhiên, ngắn, gắn với thứ bé đang nhìn, có giá trị hơn nhiều so với việc bật nhạc hay video cho bé nghe. Với trẻ dưới 18 tháng, khuyến nghị phổ biến là tránh màn hình, trừ gọi video với người thân.

Cảm xúc: bé bắt đầu phân biệt ai quen, ai lạ

Quanh 6 đến 9 tháng, nhiều bé chuyển từ "ai bế cũng cười" sang dè dặt với người mới. Bé nhìn chằm chằm, mặt nghiêm lại, quay vào ngực mẹ, có bé khóc khi người lạ đưa tay ra bế. Đây là dấu hiệu bé đã nhận ra người chăm mình là ai, không phải bé "khó tính" hay "hư". Bảng mốc CDC 2022 ghi "ngại, bám hoặc sợ người lạ" là một mốc của tuổi 9 tháng.

Bé cũng thích nhìn mình trong gương, cười thành tiếng khi bị cù nhẹ hay khi thấy trò lạ, và tỏ ra phấn khích khi người quen bước vào phòng. Một số bé phản đối rõ khi bị lấy mất đồ chơi: đó là lần đầu bé cho thấy mình "muốn" một thứ cụ thể.

Cách đỡ cho bé: khi có khách, đừng trao bé ngay. Bạn bế bé, nói chuyện với khách bằng giọng vui vẻ vài phút, để bé quan sát từ chỗ an toàn. Bé thường tự nhìn, tự với khi đã quen. Ép bé cho người lạ bế chỉ làm bé sợ thêm. Ông bà hay ngại bé "nhát", nhưng ở tuổi này dè chừng người lạ là bình thường và sẽ qua.

Bảng đối chiếu: bé 7 tháng thường làm gì và cha mẹ đáp lại thế nào

Bảng dưới gom các việc nhiều bé làm quanh 7 tháng. Cột giữa là cách đáp lại đơn giản trong ngày; cột cuối là chỗ người lớn hay làm ngược.

Bé đang làmBạn đáp lạiChỗ hay làm ngược
Ngồi chống tay, đổ nghiêngĐể bé ngồi trên thảm, có gối mềm phía sau, ngồi gần trong tầm tayÔm bé ngồi trong ghế đỡ cả buổi
Lăn, trườn để lấy đồĐặt đồ chơi xa hơn tầm với một chútĐưa tận tay mọi món bé nhìn
Bập bẹ "ba ba", "ma ma"Nhắc lại âm của bé, chờ bé nói tiếpBắt bé nói đúng từ, chê "nói không rõ"
Đập, thả đồ xuống sànĐưa hai vật an toàn để bé đập, nhặt lên cho bé thả tiếp vài lầnLa bé "phá", giấu hết đồ
Dè chừng người lạBế bé, để bé quan sát rồi tự làm quenTrao bé cho khách ngay, chê bé nhát
Đưa đồ vào miệngChọn đồ to hơn miệng bé, rửa sạchĐể vật nhỏ, pin cúc áo trong tầm với

Bảng này không để chấm bé. Bé làm được một nửa, hay làm theo thứ tự khác, đều bình thường. Thứ nên để ý là xu hướng qua vài tuần: bé có tiến dần lên không, chứ không phải bé làm được bao nhiêu ô.

Năm trò chơi cho một buổi chiều với bé 7 tháng

Không cần đồ chơi đắt tiền. Những trò dưới đây dùng đồ có sẵn trong nhà, mỗi trò vài phút, dừng khi bé quay đi hoặc cáu.

  1. Rổ đồ bếp. Cho vào một rổ nhựa vài cái muỗng gỗ, cốc nhựa, khăn vải. Bé lấy ra, cầm, đập, chuyển tay. Bạn ngồi cạnh, gọi tên từng món khi bé cầm.
  2. Lăn bóng vải. Bé ngồi có gối đỡ sau lưng, bạn lăn quả bóng vải chậm về phía bé. Bé với ra, nghiêng người, có khi đổ, đó chính là bài tập giữ thăng bằng.
  3. Ú oà bằng khăn. Che mặt mình bằng khăn mỏng, kéo xuống và nói "ú oà". Ở 7 tháng, nhiều bé cười to; có bé bắt đầu tự kéo khăn ra khỏi mặt bạn.
  4. Hộp lắc. Một hộp nhựa kín nắp, bên trong vài hạt đậu, dán chặt nắp. Bé lắc, nghe, ngừng, lắc lại. Bạn lắc theo nhịp bé.
  5. Gương và tên. Bế bé trước gương, chỉ vào bé và gọi tên, chỉ vào mình và nói "mẹ đây". Đừng hỏi "ai đây?" như kiểm tra; cứ nói và chờ bé phản ứng.

Cho bé nằm sấp chơi vài lần mỗi ngày khi bé thức vẫn có ích ở tuổi này, nhất là với bé chưa thích nằm sấp. Bé chán thì đổi tư thế, không ép.

Khi nào nên hỏi bác sĩ nhi

Mốc là khoảng, nhưng có những dấu hiệu nên mang ra hỏi bác sĩ ở lần khám tới, hoặc sớm hơn nếu bạn lo. Với bé quanh 7 tháng, đó là:

  • Bé mất đi kỹ năng đã có: trước biết lẫy, biết cười, biết bập bẹ, nay không làm nữa. Đây là dấu hiệu cần khám sớm ở bất kỳ tuổi nào.
  • Bé chưa lật được theo chiều nào, hoặc chưa chống tay nâng ngực lên khi nằm sấp.
  • Bé người mềm oặt hoặc cứng đờ khi bế, đầu còn ngật ngưỡng khi được giữ ngồi.
  • Bé không quay đầu về phía tiếng động lớn, không phản ứng với tiếng gọi trong phòng yên tĩnh.
  • Bé không với tay lấy đồ, không đưa đồ lên miệng, hoặc chỉ dùng một bên tay.
  • Bé hầu như không phát ra âm nào, không cười thành tiếng, không nhìn mặt người chăm.

Mang theo Sổ theo dõi sức khoẻ bà mẹ và trẻ em của Bộ Y tế, ghi trước vài ví dụ cụ thể ("bé chưa lẫy, nằm sấp chỉ ngóc đầu được một lúc") sẽ giúp buổi khám hiệu quả hơn là nói chung chung "con chậm". Câu nên hỏi: "Với tuổi của bé, cháu nên theo dõi thêm điều gì, và nếu sau bao lâu chưa thấy thì quay lại?"

Câu hỏi thường gặp

Trẻ 7 tháng chưa ngồi được có sao không?

Đa số trường hợp là bình thường. Cửa sổ ngồi không cần đỡ của WHO kéo dài tới hơn 9 tháng. Bạn tạo nhiều thời gian chơi trên sàn, và hỏi bác sĩ nếu bé chưa lẫy, người quá mềm hoặc tới khoảng 9 tháng vẫn chưa ngồi.

Bé 7 tháng gọi "ba ba" có phải đã biết gọi ba không?

Thường là chưa. Ở tuổi này bé lặp âm để chơi với âm thanh, chưa gắn âm với người. Từ có nghĩa thường xuất hiện quanh 12 tháng. Bạn cứ đáp lại vui vẻ, đó là cách giúp bé tiến tới từ thật.

Trẻ 7 tháng chưa bò có đáng lo không?

Không. Nhiều bé bắt đầu bò sau 7 tháng, theo WHO cửa sổ bò bằng tay và gối kéo dài tới hơn 13 tháng, và một số bé bỏ qua bò. Điều đáng để ý là bé có cách tự di chuyển nào đó và dùng được cả hai bên người.

Có nên cho bé 7 tháng ngồi xe tập đi không?

Không nên. Khuyến cáo an toàn chung là không dùng xe tập đi vì nguy cơ lao xuống bậc thềm, với tới vật nóng hoặc vật nguy hiểm, và xe không giúp bé đi sớm hơn. Sàn phẳng và đồ vịn chắc chắn là đủ.

Bé 7 tháng khóc khi bà nội bế có phải bé không thương bà?

Không phải. Dè chừng người ít gặp là mốc cảm xúc của tuổi 6 đến 9 tháng, cho thấy bé đã phân biệt được người chăm chính. Để bà ngồi gần, chơi cùng trong khi mẹ vẫn bế, bé sẽ tự sang tay bà khi quen.

Bé sinh non 6 tuần thì so mốc thế nào?

Bạn lấy tuổi thực trừ đi số tuần sinh non. Bé 7 tháng tuổi thực, sinh non 6 tuần, thì đối chiếu mốc như bé khoảng 5 tháng rưỡi. Cách tính này thường dùng tới khoảng 2 tuổi, bác sĩ nhi sẽ hướng dẫn cụ thể cho bé.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138