GiaiDoan.comGiai Đoạn
Trẻ 7 đến 12 tháng

Trẻ 8 tháng biết làm gì: bò, tự ngồi dậy, hiểu chữ "không" và bám mẹ hơn

Bé 8 tháng tập bò, tự chuyển từ nằm sang ngồi, bập bẹ nhiều âm và bám người chăm hơn. Những gì bình thường, cách chơi cùng con và lúc nên hỏi bác sĩ nhi.

A Vietnamese grandfather kneels on a tiled floor in a bright hallway, an eight-month-old baby in green rompers crawling toward him, low angle from floor level, warm afternoon light

Trẻ 8 tháng thường bắt đầu tự di chuyển: bò, trườn hoặc lết mông, tự xoay từ nằm sang ngồi, bập bẹ nhiều kiểu âm hơn và bám người chăm rõ rệt, khóc khi mẹ ra khỏi phòng. Nhiều thay đổi đến cùng lúc nên đây cũng là tháng cha mẹ thấy con "khác hẳn": hiếu động hơn, ngủ chập chờn hơn, đòi bế hơn.

Không bé nào làm đủ mọi thứ trong danh sách vào đúng tháng thứ tám. Một bé đã bò nhanh như sóc có thể chưa bập bẹ nhiều; một bé nói líu lo lại có thể chỉ ngồi một chỗ. Phần dưới đi qua từng mặt phát triển, ba tình huống hay gặp trong nhà, cách sắp xếp không gian cho bé bò an toàn, và những dấu hiệu nên hỏi bác sĩ nhi.

Bé 8 tháng ở bốn mặt phát triển

Bảng dưới không phải danh sách bắt buộc; mỗi dòng là một việc nhiều bé bắt đầu làm quanh tuổi này, kèm khoảng thời gian rộng mà bạn có thể kỳ vọng.

Mặt phát triểnViệc nhiều bé bắt đầu làmKhoảng thường gặp
Vận động thôNgồi vững không cần đỡ, tự chuyển từ nằm sang ngồiBảng CDC 2022 đặt mốc tự ngồi dậy ở 9 tháng
Vận động thôBò bằng tay và gối, hoặc trườn, lết môngCửa sổ bò của WHO từ khoảng 5 tháng tới hơn 13 tháng
Đôi tayChuyển đồ hai tay, cào thức ăn mềm về phía mìnhQuanh 7 đến 9 tháng
Lời nóiBập bẹ nhiều chuỗi âm khác nhau, bắt chước tiếng ho, tiếng tặc lưỡiQuanh 6 đến 9 tháng
Nghe hiểuQuay lại khi được gọi tên, khựng lại khi nghe "không"Gọi tên quanh 9 tháng, hiểu "không" quanh 12 tháng
Cảm xúcBám người chăm, khóc khi người chăm rời đi, dè chừng người lạQuanh 8 đến 10 tháng, có thể kéo dài nhiều tháng

Cột cuối dùng mốc của bảng CDC và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ bản 2022, nơi mỗi mốc là việc mà khoảng 75% trẻ đã làm được ở tuổi đó, và cửa sổ vận động của Nghiên cứu đa trung tâm về chuẩn tăng trưởng của WHO. Nghĩa là còn một phần tư trẻ làm muộn hơn mốc mà vẫn hoàn toàn bình thường.

Bò, trườn hay lết: kiểu nào cũng được tính

Hình ảnh quen thuộc là em bé bò bằng hai tay hai gối, nhưng thực tế ở tháng thứ tám có rất nhiều kiểu. Có bé trườn bụng sát sàn, kéo người bằng hai tay. Có bé ngồi lết mông, một chân co một chân đẩy. Có bé bò lùi trước khi bò tiến, nhìn thì như "bò ngược" làm cha mẹ lo, nhưng đó chỉ là vì tay khoẻ hơn chân. Có bé bò kiểu gấu, chống bàn chân thay vì đầu gối.

Điều quan trọng không phải kiểu bò, mà là bé dùng cả hai bên cơ thể và mỗi tuần một linh hoạt hơn. Nếu bé luôn kéo lê một bên chân, hoặc chỉ dùng một tay để đẩy, bạn nên kể với bác sĩ. Còn bé chưa bò ở 8 tháng thì chưa có gì phải lo, vì nhiều bé bò quanh 9 đến 10 tháng và có bé gần như không bò mà chuyển sang vịn đứng.

Bé bò được thì cũng là lúc bé tự chuyển tư thế: từ bò sang ngồi, từ ngồi chống tay sang bò. Bé đang học cách nối các tư thế với nhau, và những cú ngã ngồi phịch xuống thảm là một phần của việc học. Sàn trong nhà ở nhiều gia đình Việt là gạch men trơn và cứng; trải một tấm thảm xốp hoặc chiếu ở góc chơi sẽ giúp bé bò thoải mái hơn và đỡ đau gối.

Lời nói: nhiều âm hơn và bắt đầu hiểu một vài từ

Bé 8 tháng thường có "kho âm" phong phú hơn hẳn: "ba", "đa", "ma", "ga", thêm tiếng thổi phì phì, tiếng ré, tiếng thì thầm. Bé lên giọng xuống giọng như đang kể chuyện, dù chưa có từ nào. Một số bé bắt chước tiếng ho giả, tiếng tặc lưỡi của người lớn, rồi cười khi người lớn bắt chước lại.

Hiểu luôn đi trước nói. Nhiều bé 8 tháng quay đầu khi nghe tên mình, nhìn về phía quạt khi nghe "quạt đâu" nếu ngày nào cũng được nghe câu đó. Từ "không" bắt đầu có tác dụng, thường là làm bé khựng lại một chút chứ chưa dừng hẳn. Bảng mốc CDC 2022 xếp "hiểu chữ không" ở 12 tháng, nên bé 8 tháng chưa phản ứng gì cũng bình thường.

Cách nói với bé ở tuổi này: câu ngắn, gắn với thứ bé đang nhìn hoặc đang cầm, nhắc lại nhiều lần trong ngày. "Con cầm cái muỗng. Muỗng gõ cộc cộc." Khi bé phát ra âm, bạn dừng lại, nhìn bé, đáp lại, rồi chờ. Bé học rằng nói là một cuộc qua lại, không phải nghe một chiều. Bài hát ru, đồng dao có nhịp lặp cũng rất hợp tai bé.

Ba tình huống hay gặp trong nhà và cách xử lý

Mẹ đi vệ sinh, bé gào khóc. Bé 8 tháng đã hiểu mẹ là người riêng, nhưng chưa chắc mẹ đi rồi sẽ quay lại. Cách đỡ: nói với bé trước khi đi ("mẹ vào bếp, mẹ ra ngay"), vừa đi vừa nói vọng lại, quay lại đúng như đã nói. Lặp lại nhiều lần, bé dần tin. Lén đi mất khi bé không để ý thường làm bé bám chặt hơn chứ không giảm.

Bé thức dậy giữa đêm ngồi bật dậy trong cũi. Bé đang tập tự ngồi dậy, và não bé "luyện" kỹ năng mới cả khi ngủ. Nhiều gia đình thấy giấc ngủ đêm của bé chập chờn hơn trong những tuần bé học bò, học ngồi. Thường giai đoạn này qua sau vài tuần. Cho bé nhiều thời gian tập ngồi, tập bò ban ngày giúp bé bớt "tập" vào ban đêm.

Bé bò thẳng về phía ổ cắm, dây điện. Bé không "nghịch phá"; bé tò mò với mọi thứ ngang tầm mắt mình. Nói "không" một lần thì chưa đủ, vì bé chưa nhớ được lời cấm. Thứ có tác dụng là đổi môi trường: che ổ cắm, gom dây, rồi chuyển hướng bé sang món khác thú vị hơn. Không đánh vào tay bé; bé chưa hiểu mối liên hệ và chỉ học được sự sợ hãi.

Sắp xếp góc bò an toàn trong một buổi chiều

Khi bé bắt đầu tự di chuyển, cách nhanh nhất để biết nhà mình có gì nguy hiểm là bò một vòng ở tầm cao của bé. Những việc nên làm ngay:

  • Che ổ cắm điện ở tầm thấp, gom dây sạc, dây quạt, dây nồi cơm vào sau đồ đạc.
  • Cố định kệ ti vi, tủ thấp, giá sách vào tường; bé vịn vào có thể kéo đổ.
  • Dọn vật nhỏ khỏi sàn: pin cúc áo, nam châm, đồng xu, hạt, nắp chai, đồ chơi nhỏ của anh chị.
  • Không để xô, chậu, thau có nước trên sàn; trẻ nhỏ có thể đuối nước trong vài phân nước.
  • Đặt cửa chắn ở đầu và chân cầu thang, chắn cửa ra ban công và nhà vệ sinh.
  • Cất hoá chất tẩy rửa, thuốc men, mỹ phẩm lên cao hoặc vào tủ có khoá.
  • Kiểm tra cửa sổ và lan can: khe hở đủ để đầu bé chui qua, ghế đẩu kê sát cửa sổ đều phải dời đi.
  • Dời cây cảnh nhỏ, chậu đất, đồ trang trí dễ vỡ khỏi tầm thấp; bé sẽ bốc đất, kéo lá, cho vào miệng.

Nên để lại cho bé một vùng "được phép" thật sự: một ngăn tủ bếp thấp chỉ có nồi nhôm cũ, muỗng gỗ, hộp nhựa. Bé được mở ra, lôi hết đồ, cất vào, và bạn ít phải nói "không" hơn trong ngày.

Bốn trò chơi giúp bé 8 tháng vận động và giao tiếp

Mỗi trò chỉ cần vài phút và đồ trong nhà. Bạn chơi khi bé tỉnh táo, no bụng, và dừng lúc bé quay mặt đi.

  1. Đường hầm gối. Xếp hai hàng gối trên thảm, để một món đồ chơi ở cuối. Bé bò, trườn hoặc lết qua để lấy. Bé chưa bò thì đặt đồ chơi gần hơn.
  2. Giấu đồ dưới khăn. Cho bé thấy bạn đặt quả bóng dưới khăn, rồi hỏi "bóng đâu rồi?". Nhiều bé quanh 8 đến 9 tháng bắt đầu kéo khăn ra tìm; bé chưa tìm thì bạn để hở một góc.
  3. Gõ trống nồi. Úp nồi nhôm, đưa bé muỗng gỗ. Bạn gõ hai tiếng, chờ bé gõ, rồi gõ lại. Trò này dạy bé đổi lượt, nền móng của trò chuyện.
  4. Đồng dao kèm động tác. Vừa hát bài đồng dao quen trong nhà vừa vỗ tay, lắc lư theo nhịp. Hát đi hát lại cùng một bài nhiều ngày; bé thích đoán trước đoạn sau sẽ đến.

Không cần cố "dạy" bé bò bằng cách nâng bụng hay đặt bé vào tư thế bò nhiều lần. Bé bò khi cơ thể đã sẵn sàng; việc của bạn là cho bé nhiều thời gian trên sàn và một lý do để di chuyển.

Khi nào nên hỏi bác sĩ nhi

Phần lớn khác biệt ở tuổi này là khác biệt bình thường giữa các bé. Tuy vậy, những dấu hiệu sau nên được mang ra hỏi bác sĩ nhi, không cần chờ tới lần tiêm chủng kế tiếp nếu bạn đang lo:

  • Bé mất kỹ năng đã có, ví dụ trước bập bẹ nay im lặng, trước ngồi được nay không ngồi nữa.
  • Bé chưa ngồi được dù có tựa tay, đầu và thân còn đổ khi được giữ ngồi.
  • Bé không đỡ chút sức nặng nào trên chân khi được giữ đứng.
  • Bé chỉ dùng một bên người khi lăn, trườn, với đồ.
  • Bé không quay về phía tiếng động, không phản ứng gì với giọng quen.
  • Bé ít nhìn vào mặt người chăm, ít cười, hầu như không phát ra âm thanh.

Bé sinh non thì đối chiếu theo tuổi hiệu chỉnh trước khi lo. Khi đi khám, bạn kể bằng việc cụ thể và mang theo Sổ theo dõi sức khoẻ bà mẹ và trẻ em, có ghi những mốc bé đã đạt và thời điểm. Nếu bác sĩ bảo "theo dõi thêm", hãy hỏi rõ theo dõi điều gì và sau bao lâu thì quay lại.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ 8 tháng chưa bò có bình thường không?

Bình thường. Cửa sổ bò bằng tay và gối của WHO kéo dài tới hơn 13 tháng, và một phần trẻ không bò mà chuyển sang vịn đứng. Bạn để ý bé có tự xoay xở di chuyển và dùng đều hai bên người hay không.

Bé 8 tháng bò lùi có sao không?

Không sao. Bò lùi thường xảy ra vì tay bé khoẻ hơn chân, nên bé đẩy người ra sau trước khi biết đẩy về trước. Sau vài tuần chơi trên sàn, đa số bé chuyển sang bò tiến.

Vì sao bé 8 tháng bám mẹ, không cho ai bế?

Đây là giai đoạn lo âu chia ly và dè chừng người lạ, một mốc cảm xúc thường gặp từ 8 đến 10 tháng. Bé đã nhận ra người chăm chính nhưng chưa tin rằng mẹ đi rồi sẽ quay lại. Nói trước khi đi và quay lại đúng hẹn giúp bé dần yên tâm.

Bé 8 tháng ngủ đêm hay thức giấc có phải do mọc răng?

Có thể có nhiều lý do cùng lúc: tập kỹ năng mới như ngồi, bò, lo âu chia ly, mọc răng. Nếu bé chỉ thức rồi ngủ lại, ban ngày vẫn vui chơi bình thường, thường giai đoạn này qua sau vài tuần. Sốt, bỏ bú, quấy khóc liên tục thì đưa bé đi khám.

Có nên tập cho bé 8 tháng đứng nhiều để chân cứng?

Không cần ép. Bé tự vịn đứng khi sẵn sàng, cửa sổ đứng có đỡ của WHO kéo dài tới khoảng 11 tháng. Giữ bé đứng chơi một lát không hại, nhưng thời gian bò và tự xoay xở trên sàn có ích hơn nhiều.

Bé 8 tháng nói "măm măm" có phải đã biết nói?

Thường chưa phải từ có nghĩa. Bé đang lặp âm và có khi tình cờ trùng với từ người lớn dùng. Khi bạn đáp lại đúng lúc, ví dụ đưa bát khi bé nói "măm", bé dần học được âm thanh có thể gọi ra một thứ cụ thể.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138