GiaiDoan.comGiai Đoạn
Phát triển vận động: lẫy, bò, ngồi, đi

Trẻ mấy tuổi biết chạy, nhảy, lò cò: vận động thô 2 đến 6 tuổi và trò chơi hợp tuổi

Trẻ chạy và đá bóng quanh 2 tuổi, bật nhảy hai chân quanh 2 tuổi rưỡi, bắt bóng to quanh 4 tuổi, lò cò quanh 5 tuổi. Trò chơi theo tuổi và khi nào nên khám.

Two Vietnamese preschool children hop and jump on a sunny park lawn while a father seen from behind rolls a large soft ball toward them, wide angle, bright midday colors

Theo bảng mốc CDC và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ cập nhật năm 2022, khoảng 2 tuổi trẻ chạy và đá được bóng, khoảng 2 tuổi rưỡi bật nhảy được bằng hai chân, khoảng 4 tuổi bắt được quả bóng to phần lớn số lần, và khoảng 5 tuổi nhảy lò cò được một chân. Đây là những việc khoảng ba phần tư trẻ đã làm được ở mốc ấy; phần còn lại làm được muộn hơn ít nhiều mà vẫn bình thường.

Từ 2 tới 6 tuổi, vận động của trẻ chuyển từ "đi được" sang "chơi được": chạy đuổi, leo, nhảy, ném, đạp xe, chơi trò có luật. Bài này đi qua từng kỹ năng theo tuổi, gợi ý trò chơi làm được ở nhà và ở sân chung, khuyến nghị về thời gian vận động mỗi ngày, cách nhìn trẻ "vụng về", và các dấu hiệu nên hỏi bác sĩ nhi.

Kỹ năng vận động thô theo tuổi

Cột "theo bảng CDC/AAP 2022" là các mốc có trong bảng ấy. Cột "thường thấy" là các mô tả phát triển phổ biến, chỉ để tham khảo, có dao động rộng giữa các trẻ:

TuổiTheo bảng CDC/AAP 2022Thường thấy thêm
Khoảng 2 tuổiĐá bóng, chạy, đi lên vài bậc cầu thang có hoặc không có người giúpLeo lên ghế, sofa; ngồi xổm chơi rồi đứng lên không cần vịn
Khoảng 2 tuổi rưỡiBật nhảy khỏi mặt đất bằng hai chânĐi lùi, đi kiễng chân theo ý muốn, ném bóng về phía trước
Khoảng 3 tuổi(các mốc của tuổi này trong bảng thiên về tay và tự phục vụ)Đạp xe ba bánh, lên cầu thang mỗi chân một bậc, chạy dừng lại được
Khoảng 4 tuổiBắt được quả bóng to phần lớn số lầnĐứng một chân vài giây, nhảy xa bằng hai chân, leo thang ở sân chơi
Khoảng 5 tuổiNhảy lò cò bằng một chânNhảy dây đơn giản, đu xà thấp, đi trên vạch thẳng
Khoảng 6 tuổi(ngoài phạm vi bảng)Nhiều trẻ học đi xe đạp hai bánh, chơi trò có luật như đuổi bắt, nhảy ô

Đọc bảng này theo chiều dọc của chính con bạn: tháng sau bé có làm được thêm điều gì so với tháng trước không. Không dùng bảng để so bé với bạn cùng lớp, vì trẻ cùng tuổi có thể chênh nhau cả năm ở từng kỹ năng mà đều khoẻ mạnh.

Trẻ cần vận động bao lâu mỗi ngày

Hướng dẫn của WHO năm 2019 về vận động, thời gian ngồi yên và giấc ngủ cho trẻ dưới 5 tuổi khuyên trẻ 3 đến 4 tuổi dành ít nhất 180 phút mỗi ngày cho nhiều kiểu vận động khác nhau, trong đó ít nhất 60 phút ở mức vừa đến mạnh, tức là chạy, nhảy, chơi làm bé thở nhanh hơn. Với trẻ 1 đến 2 tuổi, hướng dẫn cũng khuyên ít nhất 180 phút vận động ở mọi mức trong ngày, rải rác. Hướng dẫn này cũng khuyên không để trẻ bị giữ ngồi yên (trong xe đẩy, ghế ngồi, địu) quá một giờ liền.

Một trăm tám mươi phút nghe nhiều, nhưng đó là cộng dồn cả ngày: đi bộ ra chợ, leo cầu thang, chơi đuổi bắt trong sân, nhảy theo nhạc, giúp bố mang đồ. Ở trường mầm non, giờ chơi ngoài trời và giờ thể dục đã góp một phần. Việc của gia đình là bổ sung buổi chiều tối và cuối tuần, nhất là khi nhà ở chung cư, ít sân chơi.

Về màn hình, cùng hướng dẫn khuyên trẻ 2 đến 4 tuổi không quá một giờ màn hình giải trí ngồi yên mỗi ngày, ít hơn càng tốt; trẻ dưới 2 tuổi không khuyến khích. Đây là nguyên tắc chung để tham khảo; mỗi gia đình có hoàn cảnh riêng. Cách thực tế là đổi một phần thời gian màn hình buổi tối thành mười lăm phút chơi vận động cùng nhau trước giờ tắm.

Trò chơi vận động theo tuổi, làm được ở nhà và sân chung

2 tuổi — đá bóng vào "cầu môn". Hai chiếc dép đặt làm cầu môn, quả bóng to mềm. Bé đá, bạn nhặt, bé đá tiếp. Bé tập đứng một chân trong tích tắc khi đá, là nền cho thăng bằng sau này.

2 tuổi rưỡi — nhảy qua "sông". Hai sợi dây hay hai chiếc khăn đặt song song trên sàn làm "con sông" hẹp. Bé bật nhảy hai chân qua sông. Nới rộng dần khi bé tự tin.

3 tuổi — đường vượt chướng ngại. Chui qua gầm bàn, bò qua gối, bước qua cán chổi đặt trên hai chồng sách, ngồi lên ghế đẩu rồi xuống. Đổi thứ tự mỗi lần để bé phải nghĩ.

4 tuổi — ném bắt bóng. Dùng bóng to, mềm, đứng gần. Bạn tung chậm, bé dang hai tay ôm bóng vào ngực. Khi bé bắt được nhiều lần, lùi xa một bước, rồi đổi sang bóng nhỏ hơn.

5 tuổi — nhảy ô, lò cò. Vẽ phấn các ô trên sân hoặc dán băng dính trên sàn. Bé nhảy lò cò, nhảy hai chân theo ô. Đây cũng là trò chơi dân gian ông bà có thể dạy lại cho cháu.

6 tuổi — trò có luật. Đuổi bắt, rồng rắn lên mây, kéo co nhẹ, chạy tiếp sức trong sân chung cư. Trò có luật vừa vận động vừa tập chờ lượt, chấp nhận thua.

Trẻ "vụng về", hay ngã: nhìn thế nào cho đúng

Nhiều cha mẹ kể bé hay vấp, hay va vào cạnh bàn, chạy không khéo bằng bạn. Một vài điều nên biết trước khi lo:

  • Tốc độ lớn khác nhau. Bé vừa cao vọt lên trong vài tháng có thể vụng hơn một thời gian, vì cơ thể chưa "quen" với chiều dài chân tay mới.
  • Ít cơ hội luyện tập. Bé ít được chạy nhảy ngoài trời, ít leo trèo sẽ kém tự tin hơn ở các trò ấy; khi được chơi nhiều hơn, bé thường tiến nhanh.
  • Tính cách thận trọng. Bé cẩn thận hay đứng nhìn trước khi tham gia, không có nghĩa là bé kém.
  • Giày dép không vừa. Dép lê, dép quá to, giày đế trơn làm bé dễ vấp. Kiểm tra giày trước khi kết luận bé vụng.
  • Mắt. Nếu bé hay va vào đồ, nheo mắt, nghiêng đầu khi nhìn, nên cho bé khám mắt.

Điều đáng lưu ý là khi bé vụng hơn hẳn ở nhiều kỹ năng cùng lúc và kéo dài (chạy, nhảy, leo cầu thang, cầm nắm, tự mặc đồ), hoặc khi bé từng làm được mà nay không làm được. Khi ấy nên mang tới bác sĩ nhi để được đánh giá.

Xe ba bánh, xe thăng bằng, xe đạp: đi đúng thứ tự an toàn

Xe là món đồ chơi vận động được trẻ mẫu giáo yêu thích. Nhiều trẻ đạp xe ba bánh được quanh 3 tuổi, khi chân đủ dài chạm bàn đạp và đã biết phối hợp hai chân đạp luân phiên. Xe thăng bằng (không bàn đạp, bé ngồi và đẩy chân xuống đất) giúp bé học giữ thăng bằng trên hai bánh; nhiều bé đi xe thăng bằng thành thạo rồi chuyển sang xe đạp hai bánh khá nhẹ nhàng. Bánh phụ hai bên vẫn là một lựa chọn, tuỳ gia đình.

Dù chọn xe nào, an toàn quan trọng hơn tuổi biết đi xe. Mũ bảo hiểm vừa đầu, cài quai, đội mỗi lần lên xe kể cả khi chỉ đạp trong sân. Chỉ đi ở sân, công viên, khu vực không có xe máy và ô tô; không đạp xuống dốc, không đạp gần hồ nước, bậc thềm. Người lớn đi bộ bên cạnh trong tầm với tay.

Chuyện học xe đạp hai bánh lúc 4 tuổi hay 7 tuổi không nói lên gì về sự phát triển của bé. Có bé ít cơ hội vì nhà không có sân, có bé sợ ngã. Đừng ép, đừng chế giễu; cho bé tập từng chút ở nơi an toàn, bé sẽ đi được khi sẵn sàng.

Một buổi chiều vận động của bé Khoai 4 tuổi

Khoai 4 tuổi, sống ở chung cư tại TP Hồ Chí Minh. Ngày thường Khoai về nhà lúc năm giờ chiều, mẹ nấu cơm, bố về muộn. Trước đây khung giờ từ năm tới sáu giờ là giờ xem video. Mẹ Khoai thử đổi: hai mươi phút đầu, hai mẹ con xuống sân chung, Khoai chạy đuổi bóng với mấy bạn cùng toà, leo cầu trượt thấp, nhảy qua các vạch sơn trên sân. Mẹ đứng ngoài, không hướng dẫn, chỉ ra hiệu khi Khoai chạy về phía lối xe ra vào.

Lên nhà, trong lúc mẹ nấu, Khoai làm "nhiệm vụ": mang từng đôi dép vào kệ, nhảy lò cò từ cửa tới sofa, đếm xem được mấy bước. Lúc đầu Khoai chỉ được hai bước là chống chân xuống; mẹ không sửa, chỉ hỏi "hôm nay được mấy bước". Sau ba tuần, Khoai tự khoe được năm bước. Không có bài tập nào, chỉ có trò chơi lặp lại mỗi ngày.

Video vẫn còn, nhưng dời xuống sau bữa tối và ngắn hơn. Điều mẹ Khoai nhận thấy rõ nhất không phải là con nhảy giỏi hơn, mà là con ăn tối ngon hơn và dễ ngủ hơn. Mỗi gia đình có nhịp riêng; điều có thể học từ nhà Khoai là gắn vận động vào khung giờ có sẵn, thay vì chờ "khi nào rảnh".

Khi nào nên hỏi bác sĩ nhi

Mang các dấu hiệu sau tới bác sĩ nhi, nhớ ghi lại khi nào bạn bắt đầu thấy:

  • Bé mất kỹ năng đã có: trước chạy, leo cầu thang được, nay không làm được, hay ngã hơn hẳn, đi khập khiễng.
  • Khoảng 2 tuổi mà bé chưa đi vững, chưa chạy được, chưa đi lên vài bậc thang có người giúp.
  • Khoảng 3 tuổi mà bé ngã rất nhiều, không leo được bậc thang thấp, không bật nhảy được.
  • Khoảng 4 đến 5 tuổi mà bé không đứng được một chân trong chốc lát, không bắt được bóng to, kèm vụng về ở nhiều việc khác.
  • Bé hay kêu đau chân, đau khớp, mỏi nhanh bất thường, phải chống tay vào đùi để đứng dậy từ sàn.
  • Dáng đi, dáng chạy lệch hẳn một bên, hoặc kèm chậm nói, ít giao tiếp, khó làm theo hướng dẫn.

Cô giáo mầm non cũng là người quan sát bé chơi cùng bạn mỗi ngày. Câu nên hỏi cô: "Ở lớp, con có tham gia được các trò vận động như các bạn không? Con hay tránh trò nào?". Mang các quan sát ấy tới bác sĩ nhi.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi thì biết nhảy hai chân?

Bảng mốc CDC và AAP 2022 ghi bật nhảy khỏi mặt đất bằng hai chân ở mốc 30 tháng, tức khoảng 2 tuổi rưỡi. Nhiều bé làm được sớm hơn, một số muộn hơn ít tháng. Trò nhảy qua sông bằng hai chiếc khăn giúp bé tập vui vẻ.

Bé 4 tuổi chưa biết lò cò có chậm không?

Không. Bảng mốc CDC và AAP 2022 đặt nhảy lò cò một chân ở 5 tuổi. Ở 4 tuổi, nhiều bé mới đứng một chân được vài giây. Chơi nhảy ô, đứng một chân như con cò sẽ giúp bé tập dần.

Trẻ mẫu giáo cần vận động bao lâu mỗi ngày?

Hướng dẫn của WHO năm 2019 khuyên trẻ 3 đến 4 tuổi có ít nhất 180 phút vận động các kiểu mỗi ngày, trong đó ít nhất 60 phút ở mức vừa đến mạnh. Thời gian này cộng dồn cả ngày, gồm cả giờ chơi ở trường.

Mấy tuổi thì nên cho bé tập xe đạp hai bánh?

Không có tuổi bắt buộc. Nhiều trẻ học được trong khoảng 4 đến 7 tuổi, tuỳ cơ hội tập và tính cách. Xe thăng bằng giúp bé quen giữ thăng bằng. Luôn đội mũ bảo hiểm và tập ở nơi không có xe cộ.

Bé hay ngã khi chạy có phải do chân yếu không?

Trẻ nhỏ ngã khi chạy là thường gặp, nhất là khi giày dép không vừa, mặt đất không bằng phẳng, hoặc bé vừa lớn nhanh. Nên hỏi bác sĩ nếu bé ngã nhiều hơn trước, vụng ở nhiều việc cùng lúc, hay kêu đau chân.

Nhà ở chung cư, không có sân thì cho bé vận động thế nào?

Tận dụng hành lang và phòng khách cho đường vượt chướng ngại, nhảy ô bằng băng dính, nhảy theo nhạc, leo cầu thang bộ có người đi kèm. Cuối tuần ra công viên gần nhà cho bé chạy trên cỏ là đủ bù.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138