GiaiDoan.comGiai Đoạn
Trẻ mẫu giáo 3 đến 6 tuổi

Chuẩn bị cho con vào lớp 1: nhìn sự sẵn sàng theo phát triển, không luyện chữ sớm

Sẵn sàng vào lớp 1 là tự lập, ngồi nghe, làm theo hướng dẫn, bàn tay khéo và quen chơi cùng bạn, không phải biết đọc viết trước. Việc nên làm trong năm cuối mẫu giáo.

A Vietnamese six-year-old boy carefully packs a backpack with a pencil case and water bottle at a low wooden table on a balcony with plants, overhead angle, bright morning

Một đứa trẻ sẵn sàng vào lớp một là đứa trẻ tự lo được những việc cá nhân cơ bản, ngồi nghe và làm theo hướng dẫn chung của cả lớp trong một khoảng ngắn, cầm bút và dùng đôi tay đủ khéo, nói được nhu cầu của mình và chơi được với bạn; biết đọc biết viết trước không nằm trong điều kiện đó. Chương trình lớp một hiện hành dạy chữ từ đầu, và ngành giáo dục nhiều năm nay nhắc các cơ sở mầm non không dạy trước chương trình lớp một.

Nghĩa là năm mẫu giáo lớn nên dành cho những nền móng mà giờ học chữ không thay được. Bài này đi qua năm nhóm sẵn sàng, cách tự quan sát ở nhà, việc nên và không nên làm trong năm cuối mẫu giáo, cùng dấu hiệu nên hỏi bác sĩ nhi trước ngày nhập học.

Vì sao "biết chữ trước" không phải thước đo sẵn sàng

Chị Lan ở Hà Nội kể, năm con lên năm, nhóm phụ huynh cùng lớp rủ nhau cho con đi luyện chữ buổi tối. Sau ba tháng, bé Cam đọc được vài câu, nhưng sáng nào cũng khóc không chịu đi, ngồi vào bàn là kêu mỏi tay. Câu chuyện này phổ biến tới mức nhiều cô giáo lớp một đã quen với cảnh đầu năm có học sinh "biết rồi" nên chán, ngồi không yên, viết sai nét đã thành thói quen phải sửa lại.

Bàn tay trẻ năm tuổi chưa sẵn sàng cho những buổi tô chữ dài theo ô li. Các cơ nhỏ ở ngón tay và cổ tay vẫn đang hoàn thiện, nên ép viết nhiều dễ làm con mỏi, cầm bút sai kiểu và sợ việc viết. Điều trẻ cần nhiều hơn ở tuổi này là vốn từ phong phú, nghe được âm thanh của lời nói, thích sách, và cảm giác "mình làm được" khi đứng trước một việc mới.

Điều đó không có nghĩa là phải cấm con chạm vào chữ. Khi con tò mò hỏi "chữ này là chữ gì", bạn cứ trả lời. Mẫu giáo lớn cũng có hoạt động làm quen chữ cái qua trò chơi. Khác biệt nằm ở chỗ con chủ động khám phá, không bị biến thành giờ luyện bắt buộc.

Năm nhóm sẵn sàng và cách tự quan sát ở nhà

Bộ chuẩn phát triển trẻ em năm tuổi của Bộ Giáo dục và Đào tạo chia sự phát triển của trẻ năm tuổi thành các lĩnh vực thể chất, tình cảm và quan hệ xã hội, ngôn ngữ và giao tiếp, nhận thức. Bảng dưới đây gom thành năm nhóm thực dụng mà bạn quan sát được trong sinh hoạt:

NhómCon thường làm đượcQuan sát ở đâu
Tự phục vụTự đi vệ sinh, rửa tay, mở hộp sữa, cất đồ vào cặp, mặc áo khoácMột buổi sáng bạn để con tự chuẩn bị và chỉ đứng nhìn
Nghe và làm theoNghe một hướng dẫn hai ba bước cho cả nhóm, chờ tới lượt, giơ tay khi muốn nóiTrò chơi "bố bảo" hoặc lúc cả nhà cùng làm bánh
Ngôn ngữKể lại chuyện theo trình tự, hỏi khi không hiểu, nói được "con cần đi vệ sinh", "con bị đau"Giờ đọc sách tối, khi con kể chuyện ở lớp
Bàn tay khéoCầm bút bằng các ngón, tô màu, cắt kéo theo đường, cài cúc, xé dánGóc vẽ, lúc con gấp quần áo
Cảm xúc và bạn bèXa cha mẹ cả ngày mà không quá hoảng, chơi cùng bạn, chịu được khi không như ýKhi gửi con ở nhà người quen, khi con chơi với anh chị họ

Hiếm trẻ nào đều tay ở cả năm nhóm. Nếu con mạnh về ngôn ngữ nhưng còn vụng tay, năm cuối mẫu giáo nên dành nhiều trò vận động tinh hơn; nếu con khéo tay nhưng nhút nhát, hãy tăng những dịp chơi với trẻ khác.

Năm cuối mẫu giáo: những việc nên làm theo thứ tự ưu tiên

Không cần lớp học thêm. Những việc dưới đây làm ở nhà và có tác dụng lâu dài hơn mọi tờ bài tập tô chữ:

  1. Đọc sách tranh cho con mỗi ngày, hỏi con về nhân vật, đoán đoạn sau, kể lại bằng lời của con.
  2. Chơi với âm thanh của tiếng Việt: tìm tiếng có cùng vần, đố từ bắt đầu bằng cùng âm, hát đồng dao và vè.
  3. Giao cho con việc tự phục vụ của chính mình: chuẩn bị cặp, đi giày, cất hộp cơm, tự đi vệ sinh ở nơi lạ.
  4. Cho đôi tay làm việc thật: nặn đất, xé giấy, cắt kéo đầu tròn, nhặt hạt đỗ, gấp quần áo, xâu kim chỉ to.
  5. Tập chờ và làm theo hướng dẫn qua trò chơi có luật, nấu ăn cùng bố mẹ, làm theo các bước lắp ghép.
  6. Dẫn con đi qua trường mới vài lần trước ngày nhập học, kể về một ngày ở lớp một bằng giọng bình thản.
  7. Đưa giấc ngủ dần về giờ dậy của năm học mới trong vài tuần cuối hè.

Chỗ hay sai là dồn hết vào tháng cuối hè. Những thói quen này cần thời gian, bắt đầu từ đầu năm mẫu giáo lớn là vừa, mỗi ngày một ít.

Những điều không cần làm, và vì sao

Không cần luyện viết theo ô li. Viết đúng nét, đúng độ cao chữ là nội dung của lớp một, có giáo viên hướng dẫn từ đầu. Con tập sớm bằng cách tự mày mò dễ hình thành thói quen sai nét khó sửa.

Không doạ "lên lớp một cô phạt". Câu doạ quen miệng này khiến nhiều trẻ sợ trường trước khi đặt chân vào lớp. Hãy nói về lớp một như một nơi có bạn mới, sân chơi mới, những điều con sẽ được học.

Không so sánh với con nhà khác. Nghe bé hàng xóm đã đọc trơn, nhiều cha mẹ cuống lên. Mỗi trẻ có nhịp riêng, và những bé chưa biết chữ khi vào lớp một vẫn theo kịp nếu có nền móng tốt về ngôn ngữ và tập trung.

Không mua sắm thiết bị học tập theo phong trào. Một chiếc bàn đúng chiều cao, ghế để chân chạm sàn, ánh sáng đủ là điều quan trọng. Phần lớn các món đồ "giúp vào lớp một" khác không cần thiết.

Không xếp lịch học thêm kín hè. Mùa hè trước lớp một là khoảng nghỉ cuối cùng trước nhịp học đều đặn. Những ngày đi chơi công viên, về quê thăm ông bà, tự do chơi với anh chị họ nuôi sự tò mò và sức bền tinh thần mà con cần mang vào tháng Chín.

Con thuận tay trái, con sinh cuối năm, con nhút nhát: những trường hợp hay hỏi

Trẻ thuận tay trái vào lớp một không cần đổi tay. Bạn báo cô giáo để cô cho con ngồi phía bên trái bàn đôi, tránh va khuỷu tay với bạn, và hướng dẫn cách đặt vở nghiêng phù hợp. Ép đổi tay dễ khiến con chậm viết và mất tự tin.

Trẻ sinh vào những tháng cuối năm vẫn vào lớp một cùng năm với các bạn sinh đầu năm, nên có thể nhỏ hơn bạn gần một tuổi. Trong vài tháng đầu, sự khác biệt về sức bền và tập trung có thể thấy rõ, rồi thường thu hẹp dần. Bạn kiên nhẫn hơn với việc con mệt, cho con ngủ đủ, và hỏi cô giáo những điều cô quan sát được.

Trẻ nhút nhát không có nghĩa là chưa sẵn sàng. Một bé ít nói ở chỗ đông người nhưng tự lập tốt, nói được nhu cầu khi cần và có một hai bạn chơi thân vẫn thích nghi được. Một cuộc hẹn chơi với bạn sắp học cùng lớp trước ngày nhập học thường giúp con nhiều hơn mọi lời động viên.

Những câu nên hỏi cô giáo mẫu giáo lớn

Cô giáo mẫu giáo lớn nhìn con trong một tập thể hai ba chục bạn, đúng loại môi trường con sắp bước vào ở lớp một. Những quan sát của cô bổ sung cho điều bạn thấy ở nhà, nơi con được chú ý riêng và không phải chờ lượt nhiều.

Một buổi trò chuyện ngắn vào giữa năm học, thay vì cuối năm, cho bạn đủ thời gian điều chỉnh. Vài câu hỏi cụ thể đáng mang theo: khi cô hướng dẫn cả lớp, con làm theo ngay hay cần cô nhắc riêng? Giờ kể chuyện con ngồi nghe được bao lâu? Con chơi với bạn nào, có hay tranh giành không, khi không vừa ý thì con làm gì? Con tự đi vệ sinh, tự xúc ăn và cất đồ ra sao? Có hoạt động nào con né tránh không?

Hãy hỏi bằng giọng tìm hiểu chứ không phải tìm lỗi, và kể cho cô điều con thích ở nhà. Khi cô và gia đình cùng nhìn một hướng, những khó khăn nhỏ được phát hiện sớm và xử lý nhẹ nhàng, trước khi con phải đối diện với chúng một mình ở trường mới. Nếu cô nhắc tới cùng một khó khăn nhiều lần, đó là thông tin nên kể với bác sĩ nhi trong lần khám trước ngày nhập học.

Trước ngày nhập học: khi nào nên hỏi bác sĩ nhi

Mùa hè trước lớp một là dịp tốt để khám tổng quát, kiểm tra mắt và tai. Đặt lịch sớm hơn nếu bạn thấy:

  • Con mất đi kỹ năng đã có, như từng nói câu dài nay ít nói, từng tự đi vệ sinh nay hay són, từng chơi với bạn nay thu mình.
  • Hay nheo mắt, đưa sát mặt khi xem tranh, hay nghiêng đầu nhìn; hoặc thường hỏi lại, không nghe khi bị gọi từ xa.
  • Lời nói còn khó hiểu với người ngoài, hoặc con rất khó kể lại một chuyện đơn giản.
  • Khó tập trung tới mức không theo được một hoạt động ngắn dù con thích, hoặc hay bị cô giáo mẫu giáo phản ánh về cùng một khó khăn.
  • Lo âu quá mức khi xa cha mẹ, đau bụng hay đau đầu lặp lại mỗi khi nhắc tới trường.
  • Cầm bút, cắt kéo, cài cúc đều rất khó so với các bạn cùng lớp.

Câu nên hỏi: "Có điều gì ở con bác sĩ nghĩ nên chuẩn bị riêng trước khi vào lớp một không?" Bạn có thể xin cô giáo mẫu giáo vài dòng nhận xét về con để mang theo, vì cô thấy con trong một tập thể.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cho con học chữ trước khi vào lớp 1 không?

Không cần học chữ theo kiểu luyện viết, đánh vần trước. Chương trình lớp một dạy chữ từ đầu. Năm mẫu giáo lớn nên dành cho đọc sách, chơi với âm thanh tiếng Việt, tự phục vụ và tay khéo; con hỏi chữ thì bạn cứ trả lời.

Con chưa biết chữ vào lớp 1 có theo kịp không?

Phần lớn trẻ chưa biết chữ vẫn theo kịp khi có vốn từ tốt, ngồi nghe được, làm theo hướng dẫn và tay đủ khéo. Nếu thấy con gặp khó kéo dài sau vài tháng đầu, hãy trao đổi với cô giáo.

Trẻ 6 tuổi cần biết những kỹ năng gì trước khi vào lớp 1?

Các kỹ năng nên ưu tiên là tự đi vệ sinh, tự chuẩn bị đồ dùng, nói được nhu cầu của mình, làm theo hướng dẫn chung của lớp, chờ tới lượt và chơi được với bạn. Đó là phần giúp con thích nghi nhanh nhất.

Con sinh tháng 12 vào lớp 1 có bị thiệt không?

Trẻ sinh cuối năm có thể nhỏ hơn bạn gần một tuổi nên đôi khi mệt hơn hoặc tập trung ngắn hơn trong thời gian đầu. Khoảng cách này thường thu hẹp dần. Ngủ đủ và sự kiên nhẫn của người lớn giúp con nhiều.

Có nên đổi tay cho con thuận tay trái trước khi vào lớp 1 không?

Không nên ép đổi tay. Trẻ viết tay trái vẫn học tốt. Bạn báo cô giáo để xếp chỗ ngồi phù hợp, hướng dẫn cách đặt vở và cầm bút sao cho con nhìn thấy nét chữ mình viết.

Làm sao giúp con bớt sợ khi sắp vào lớp 1?

Dẫn con đi qua trường vài lần, kể về một ngày ở lớp một bằng giọng bình thản, hẹn chơi với bạn sắp học cùng lớp và tránh doạ "lên lớp một cô phạt". Nỗi sợ thường giảm khi điều mới trở nên quen thuộc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138