GiaiDoan.comGiai Đoạn
Trẻ sơ sinh đến 3 tháng

Trẻ 2 tháng tuổi biết làm gì: nụ cười đầu tiên, tiếng ê a và ngóc đầu

Trẻ 2 tháng tuổi thường cười đáp lại, phát ra tiếng ê a, ngóc đầu khi nằm sấp và nhìn theo người. Mốc theo CDC 2022, trò chơi hợp tuổi và dấu hiệu nên đi khám.

Vietnamese mother kneeling beside a baby bouncer on a tiled floor, leaning toward an awake two month old in a striped romper, shot from behind her shoulder, warm afternoon light

Trẻ 2 tháng tuổi thường đã biết cười khi người lớn cười và nói chuyện với mình, phát ra những tiếng ngoài tiếng khóc như "ơ", "a", "ư", ngóc đầu lên khi nằm sấp, cử động cả hai tay và hai chân, nhìn theo người đi lại và dịu xuống khi được bế hay nghe giọng quen. Đây là những việc nằm trong bảng mốc 2 tháng của CDC và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ cập nhật năm 2022, là các việc khoảng 75% trẻ đã làm được ở tuổi này.

Nói cách khác, khoảng một phần tư số trẻ hoàn toàn bình thường vẫn đang trên đường đến một vài mốc trong số đó. Tháng thứ hai là lúc cuộc giao tiếp hai chiều bắt đầu: bé không chỉ nhận mà đã biết đáp lại. Bài này đi qua từng mặt phát triển, cách "trò chuyện" với bé, những lo lắng thường gặp và khi nào nên hỏi bác sĩ nhi.

Bảng mốc 2 tháng theo CDC 2022, kèm cách quan sát ở nhà

Bảng dưới đây gom các mốc của tuổi 2 tháng theo bốn mặt, thêm một cột gợi ý cách bạn tự nhìn thấy chúng trong sinh hoạt hằng ngày mà không cần "kiểm tra" con.

Mặt phát triểnMốc thường thấy ở 2 thángBạn nhìn thấy ở đâu
Xã hội – cảm xúcDịu lại khi được nói chuyện hoặc bế lên; nhìn mặt người; có vẻ vui khi thấy người quen đến gần; cười khi được cười và nói chuyệnLúc bạn cúi xuống nôi, bé nhìn lên, mặt giãn ra, miệng nhoẻn cười
Ngôn ngữ – giao tiếpPhát ra âm thanh khác tiếng khóc; phản ứng với tiếng động lớnLúc thay tã bé "ơ", "a" trong cổ họng; giật mình khi cánh cửa đóng mạnh
Nhận thứcNhìn theo bạn khi bạn di chuyển; nhìn một món đồ trong vài giâyBạn đi ngang phòng, mắt bé dõi theo một đoạn
Vận độngNgóc đầu khi nằm sấp; cử động cả hai tay và hai chân; thỉnh thoảng mở bàn tayLúc nằm sấp bé nhấc đầu khỏi mặt nệm, tay chân đạp đều hai bên

Nếu bé chưa làm một hai việc trong bảng, đó chưa phải là chuyện đáng lo; ghi lại và hỏi ở lần khám tới. Nếu bé chưa làm phần lớn các việc, hoặc bé sinh non mà bạn đang so theo tuổi thực, hãy nói với bác sĩ để cùng tính lại theo tuổi hiệu chỉnh.

Nụ cười xã hội: khác gì nụ cười trong lúc ngủ

Từ những tuần đầu bé đã nhoẻn miệng khi ngủ hay khi no, nhưng đó là cử động tự phát, không nhắm vào ai. Nụ cười xã hội thì khác: bé nhìn vào mặt bạn, bạn cười và nói, vài giây sau mặt bé giãn ra, mắt sáng lên, khoé miệng kéo rộng. Đó là bé đang đáp lại bạn. Nhiều bé có nụ cười này quanh sáu đến tám tuần, có bé sớm hơn, có bé muộn vài tuần.

Có một chi tiết người lớn hay bỏ qua: trẻ nhỏ cần thời gian để "xử lý" trước khi đáp. Bạn cười, nói một câu, rồi im lặng chờ năm, mười giây. Rất nhiều cha mẹ nói liên tục, đổi nét mặt liên tục, và bé chưa kịp đáp thì cảnh đã đổi. Chậm lại và chờ là cách đơn giản nhất để thấy con cười.

Khi bé cười, hãy cười lại và nói một câu ngắn như "Con cười với mẹ à". Vòng đáp qua đáp lại như thế lặp lại nhiều lần mỗi ngày là nền tảng của giao tiếp sau này. Bé không cần được dạy cười, bé cần một người lớn chịu nhìn và chờ.

Trò chuyện với bé hai tháng tuổi theo kiểu "đến lượt"

Tiếng ê a của bé là lời mời nói chuyện. Cách đáp lại sau đây biến vài phút thay tã hay sau bữa bú thành một cuộc trò chuyện thật.

  1. Chọn lúc bé no, tỉnh, không buồn ngủ. Bế bé hướng mặt vào bạn hoặc đặt bé nằm ngửa, mặt bạn ở gần.
  2. Nói một câu ngắn bằng giọng hơi cao, chậm, nhiều ngữ điệu, rồi dừng lại.
  3. Chờ bé phát ra tiếng, cử động miệng, hay đạp chân. Đó là "lượt" của bé.
  4. Bắt chước lại đúng âm bé vừa phát ra: bé "ơ" thì bạn "ơ", kèm nét mặt vui.
  5. Thêm một chút mới: "Ơ à, con kể chuyện gì đấy?" rồi lại chờ.
  6. Khi bé quay mặt đi, ngáp hay nhăn mặt, kết thúc nhẹ nhàng: bế ôm, vỗ về, để bé nghỉ.

Không cần làm đúng thứ tự từng bước hay đếm số lượt. Điều quan trọng là bé được trải nghiệm cảm giác: mình phát ra tiếng thì có người đáp lại. Ông bà, anh chị và người trông trẻ đều có thể chơi trò này; mỗi giọng nói khác nhau là thêm một vốn nghe cho bé.

Vận động ở tuổi hai tháng: những gì nên và không nên mong đợi

Ngóc đầu khi nằm sấp là mốc chính. Khi nằm sấp trên mặt phẳng hay trên ngực bạn, bé hai tháng thường nhấc được đầu lên khỏi mặt nệm một lúc, có bé nhấc được cao và lâu hơn. Đầu vẫn còn chao khi bế dựng nên tiếp tục đỡ gáy.

Nằm sấp ngắn nhưng nhiều lần. Ở tuổi này, nhiều bé chỉ chịu nằm sấp một hai phút rồi úp mặt xuống kêu. Chia nhỏ thành nhiều lần trong ngày, mỗi lần sau khi thay tã, có bạn nằm sấp đối diện ngang tầm mắt bé, thường dễ hơn một lần dài. Bé luôn phải được người lớn trông khi nằm sấp, và khi ngủ thì đặt nằm ngửa.

Tay chân đạp đều hai bên. Bạn sẽ thấy bé đạp xe trong không khí, vung tay lung tung. Thứ đáng để ý không phải là đạp mạnh hay yếu mà là hai bên có cử động tương đương nhau không.

Bàn tay bắt đầu mở ra. Nắm tay chặt của tuần đầu dần lỏng, thỉnh thoảng bé mở bàn tay, mút tay. Bé chưa với lấy đồ; với và nắm có chủ đích là chuyện của khoảng ba bốn tháng trở đi.

Không cần tập ngồi hay tập đứng. Một số người lớn hay dựng bé đứng trên đùi vì thấy bé "đạp mạnh". Đó là phản xạ, không phải bé muốn đứng. Không có lợi gì khi tập sớm; nằm sấp lúc thức và được tự do cử động trên sàn mới là vận động hợp tuổi.

Bé hai tháng đang học gì khi "chỉ" nằm nhìn và nghe

Người lớn dễ nghĩ bé hai tháng chưa làm được gì nhiều ngoài bú và ngủ. Thật ra mỗi lúc thức là một buổi học dày đặc. Khi bé nhìn chằm chằm vào chiếc quạt trần hay khung cửa sổ, bé đang luyện cho hai mắt phối hợp và tập giữ ánh nhìn. Khi bé dõi theo bạn đi ngang phòng, bé đang học rằng thứ chuyển động có thể theo được bằng mắt. Khi bé nghe tiếng mẹ từ bếp vọng ra rồi ngừng khóc, bé đang nối âm thanh với cảm giác an toàn.

Mốc nhận thức của tuổi hai tháng trong bảng CDC 2022 nghe rất giản dị: nhìn theo người lớn khi di chuyển và nhìn một món đồ trong vài giây. Nhưng để làm được điều đó, bé phải giữ được sự chú ý, điều khiển được mắt và đầu ở mức nào đó. Vì vậy cách hỗ trợ cũng giản dị: cho bé những thứ đáng nhìn ở khoảng cách bé nhìn rõ, và cho bé thời gian để nhìn.

Một ví dụ trong nhà: bé Mít hai tháng nằm trên tấm thảm ở phòng khách, mẹ treo một chiếc khăn sọc đen trắng lên thành ghế cách mặt bé chừng hai gang tay. Bé nhìn vài giây, quay đi, rồi lại nhìn. Mẹ không đổi đồ liên tục mà để yên, chỉ thỉnh thoảng cúi xuống nói vài câu. Đó là một buổi chơi đủ cho tuổi này. Một món đồ, một người lớn bên cạnh, và quyền được quay đi khi đã đủ.

Những lo lắng hay gặp ở tháng thứ hai

Tháng thứ hai cũng là tháng cha mẹ hỏi nhiều nhất, phần vì bé bắt đầu "có biểu cảm" để mình so sánh, phần vì nhiều bé khóc nhiều nhất trong giai đoạn này.

  • "Bé nhà mình tám tuần mà chưa cười." Nụ cười xã hội có dao động vài tuần. Tăng thời gian mặt đối mặt, chậm lại và chờ. Nếu đến khoảng ba tháng bé vẫn chưa cười đáp lại, hãy hỏi bác sĩ.
  • "Bé khóc nhiều vào chiều tối." Nhiều bé khóc nhiều nhất quanh sáu đến tám tuần rồi giảm dần đến ba bốn tháng. Bé vẫn bú tốt, tăng cân đều thì thường là một phần của giai đoạn này; nếu kèm sốt, bỏ bú, nôn nhiều thì đi khám.
  • "Bé chỉ nhìn đèn và cửa sổ, ít nhìn người." Trẻ nhỏ bị hút vào chỗ sáng tối tương phản. Khi nói chuyện, bạn đứng sao cho mặt mình không bị ngược sáng; bé sẽ dễ nhìn mặt bạn hơn.
  • "Đầu bé bẹp một bên." Bé nằm ngửa ngủ là đúng khuyến nghị an toàn; để giảm bẹp đầu, tăng thời gian nằm sấp khi thức, đổi bên bế và đổi hướng đặt bé. Bác sĩ sẽ xem ở lần khám.

Những lo lắng này đều nên được nói ra ở lần khám tiêm chủng tháng thứ hai. Ghi sẵn vào điện thoại hoặc vào Sổ theo dõi sức khoẻ bà mẹ và trẻ em để không quên.

Khi nào nên hỏi bác sĩ nhi

Mốc là khoảng dao động, nhưng có những dấu hiệu không nên chờ. Ở quanh hai tháng tuổi (tuổi hiệu chỉnh nếu sinh non), hãy hỏi bác sĩ nhi nếu bé:

  • Không phản ứng với tiếng động lớn, kể cả khi bé đang thức.
  • Không nhìn theo người hay vật di chuyển gần mặt, hoặc ít khi nhìn vào mặt người.
  • Không ngóc đầu chút nào khi nằm sấp, hoặc toàn thân rất mềm hay rất cứng khi bế.
  • Cử động một bên tay hoặc chân ít hơn hẳn bên kia.
  • Chưa từng phát ra âm thanh nào khác ngoài tiếng khóc.
  • Đã từng cười, từng ê a, từng nhìn theo, rồi không còn làm nữa. Mất kỹ năng đã có luôn là lý do đi khám.

Đi khám không có nghĩa là có gì đó không ổn. Nhiều lần bác sĩ chỉ dặn thêm cách chơi và hẹn xem lại; nhưng nếu cần hỗ trợ, phát hiện sớm luôn dễ hơn. Nếu bé sốt khi chưa đủ ba tháng tuổi thì đi khám ngay, không chờ.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ 2 tháng chưa biết cười có sao không?

Nụ cười đáp lại thường xuất hiện quanh sáu đến tám tuần nhưng có dao động. Hãy dành nhiều lúc mặt đối mặt, nói chậm và chờ bé đáp. Nếu đến khoảng ba tháng bé vẫn chưa cười đáp lại người quen, hãy hỏi bác sĩ nhi.

Bé 2 tháng ê a nhiều hay ít là bình thường?

Có bé phát ra tiếng nhiều, có bé ít hơn mà vẫn bình thường. Điều đáng quan sát là bé có phát ra những âm khác tiếng khóc hay không và có vẻ chú ý khi bạn nói chuyện hay không. Đáp lại mỗi tiếng ê a sẽ khuyến khích bé phát ra tiếng nhiều hơn.

Trẻ 2 tháng đã giữ được cổ chưa?

Ở hai tháng, bé ngóc đầu được khi nằm sấp nhưng khi bế dựng đầu vẫn còn chao, nên cần đỡ gáy. Giữ đầu vững không cần đỡ khi bế là mốc trong bảng 4 tháng của CDC, nên tháng thứ hai chưa vững là chuyện thường.

Trẻ 2 tháng có nên cho xem tivi để vui không?

Khuyến nghị phổ biến là không cho trẻ nhỏ như vậy xem màn hình, ngoài gọi video với người thân có người lớn ngồi cùng. Bé hai tháng học từ khuôn mặt và giọng nói thật; vài phút trò chuyện mặt đối mặt có ích hơn hình ảnh chuyển động nhanh.

Đi tiêm 2 tháng nên hỏi bác sĩ điều gì về phát triển?

Bạn có thể kể những gì bé làm ở nhà như cười, ê a, ngóc đầu, nhìn theo, rồi hỏi có mặt nào cần chơi thêm hay theo dõi thêm không. Nếu bé sinh non, nhắc bác sĩ để cùng xem theo tuổi hiệu chỉnh và mang theo Sổ theo dõi sức khoẻ.

Bé 2 tháng có cần đồ chơi gì không?

Bé hai tháng chưa cần đồ chơi riêng. Khuôn mặt người, giọng nói, một chiếc khăn có hoạ tiết sáng tối rõ hay một món đồ lắc nhẹ trong tay người lớn là đủ. Nhiều đồ chơi cùng lúc dễ làm bé quá tải và quấy khóc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138