GiaiDoan.comGiai Đoạn
Trẻ sơ sinh đến 3 tháng

Trẻ 3 tháng tuổi biết làm gì: giữ đầu, phát hiện đôi tay và cười thành tiếng

Trẻ 3 tháng tuổi giữ đầu vững hơn, chống khuỷu tay khi nằm sấp, mải mê ngắm đôi tay và ê a đáp lại. Cách đọc mốc, trò chơi hợp tuổi và lúc nên hỏi bác sĩ nhi.

Vietnamese grandmother seen from behind holding a three month old on her lap on a balcony bench among potted plants, baby gazing at its hands, eye level, soft green light

Trẻ 3 tháng tuổi thường giữ đầu vững hơn hẳn so với tháng trước, chống được khuỷu tay hoặc cẳng tay để nâng ngực khi nằm sấp, đưa tay lên miệng, mải mê ngắm đôi tay của mình, vung tay về phía đồ vật treo gần, nhìn theo người và đồ vật qua một khoảng rộng, cười đáp lại và ê a "nói chuyện" khi được nói chuyện. Một số bé bắt đầu khúc khích thành tiếng; nhiều bé khác làm điều đó vào tháng thứ tư.

Ba tháng là tuổi nằm giữa hai bảng mốc 2 tháng và 4 tháng của CDC và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, vì thế đọc cho đúng là nhìn xem bé đã chắc các việc của mốc 2 tháng chưa và đang đi dần đến những việc của mốc 4 tháng ra sao. Bài này giúp bạn đọc mốc theo cách đó, gợi ý trò chơi hợp với đôi tay vừa "được phát hiện", những chỗ người lớn hay làm thừa, và dấu hiệu nên hỏi bác sĩ nhi.

Ba tháng nằm giữa hai bảng mốc: đọc thế nào cho đúng

Bảng mốc CDC bản 2022 không có mục riêng cho ba tháng tuổi. Có mốc 2 tháng và mốc 4 tháng, mỗi mốc liệt kê những việc mà khoảng 75% trẻ đã làm được ở tuổi đó. Một bé ba tháng tuổi bình thường thì đã làm được phần lớn việc của mốc 2 tháng, và đang làm được một phần, chưa phải toàn bộ, việc của mốc 4 tháng. Đọc theo kiểu "bé đã đủ cả danh sách 4 tháng chưa" là đọc sai và dễ tự làm mình lo.

Cách đọc hợp lý hơn là chia làm hai câu hỏi. Câu thứ nhất: bé đã chắc những việc của tuổi hai tháng chưa, như nhìn mặt người, cười đáp lại, phát ra tiếng ngoài tiếng khóc, ngóc đầu khi nằm sấp, cử động đều hai bên. Câu thứ hai: bé có đang tiến dần về phía mốc bốn tháng không, như giữ đầu ổn hơn khi bế, đưa tay lên miệng, ê a đáp lại, quay về phía tiếng nói.

Nếu câu thứ nhất đã ổn và câu thứ hai đang có dấu hiệu tiến lên, bé đang đi đúng đường của bé. Nếu bé sinh non, cả hai câu đều đọc theo tuổi hiệu chỉnh. Còn nếu câu thứ nhất vẫn còn nhiều chỗ trống, hãy mang ghi chép đến bác sĩ nhi thay vì chờ thêm.

Từ hai tháng đến bốn tháng: bé ba tháng thường ở đâu

Bảng này đặt ba cột cạnh nhau để bạn thấy hướng đi. Cột giữa là những gì hay gặp ở ba tháng, viết ở dạng "thường thấy", không phải yêu cầu.

Mặt phát triểnMốc 2 tháng (CDC 2022)Thường thấy ở 3 thángMốc 4 tháng (CDC 2022)
Vận độngNgóc đầu khi nằm sấpChống khuỷu tay nâng ngực trong chốc lát, đầu ít chao khi bếGiữ đầu vững khi được bế; chống lên khuỷu tay hoặc cẳng tay khi nằm sấp
Đôi tayThỉnh thoảng mở bàn tayĐưa tay lên miệng, nhìn ngắm tay, chạm hai tay vào nhauCầm đồ khi được đặt vào tay; vung tay về phía đồ chơi; đưa tay lên miệng
Giao tiếpPhát ra âm khác tiếng khócÊ a đáp lại khi được nói chuyện, có bé khúc khíchPhát ra âm "ô", "a"; đáp lại bằng âm thanh; quay đầu về phía giọng nói
Xã hộiCười khi được cười và nói chuyệnTự cười trước để "mời" người lớn chơiTự cười để thu hút chú ý; khúc khích; dùng nét mặt và âm thanh để giữ người lớn ở lại

Nhìn vào bảng, bạn sẽ thấy bé ba tháng thường đang ở "vùng giữa" của gần như mọi hàng. Đó chính là ý nghĩa của khoảng dao động: không ai đi đều từng bước như nhau, có bé tay nhanh mà tiếng chậm, có bé ngược lại.

Đôi bàn tay: món đồ chơi đầu tiên bé tự tìm thấy

Bé ngắm tay mình rất lâu. Quanh ba tháng, bé nằm ngửa, giơ tay lên trước mặt, xoay xoay rồi nhìn chằm chằm như lần đầu thấy. Đó là bé đang nối hình ảnh với cảm giác cử động. Không cần đưa đồ chơi chen vào lúc ấy; cứ để bé khám phá.

Mút tay là chuyện của tuổi này. Nhiều ông bà lo bé đói hay "hư" khi mút tay. Ở ba tháng, đưa tay lên miệng là một mốc vận động và cũng là cách bé tự dỗ mình. Giữ tay bé sạch và móng tay cắt ngắn là đủ, không cần đeo bao tay cả ngày để ngăn.

Hai tay bắt đầu gặp nhau. Bé chạm hai tay vào nhau ở giữa ngực, đan ngón, kéo tay này bằng tay kia. Đây là bước chuẩn bị cho việc cầm đồ bằng hai tay ở các tháng sau.

Vung tay chưa phải là với. Bé đánh trúng món đồ treo trước mặt nhiều khi là tình cờ. Lặp đi lặp lại, bé dần hiểu "tay mình vung thì đồ kêu". Việc với chính xác và cầm có chủ đích thường chắc dần từ bốn tháng trở đi.

Trò chơi hợp với bé ba tháng tuổi

Ba tháng là tuổi bé bắt đầu "chơi" theo nghĩa thật: có chút chủ động và có chút nhân quả. Đồ chơi chỉ cần đơn giản, an toàn, không có chi tiết nhỏ rời ra được.

  • Treo một món đồ mềm có tiếng lục cục trên khung chơi hoặc một sợi dây căng ngang, ở tầm bé vung tay chạm được khi nằm ngửa, không treo ngay sát mũi.
  • Đặt bé nằm sấp, bạn nằm sấp đối diện, đặt một chiếc gương nhỏ không vỡ hoặc một món đồ màu tương phản rõ ở trước mặt bé để bé có lý do nâng đầu.
  • Đặt một cái lục lạc nhẹ, cán nhỏ vừa nắm vào lòng bàn tay bé, để bé nắm và vô tình lắc ra tiếng. Bé làm rơi thì nhặt lên đặt lại, không cần dạy cầm.
  • Cho bé nằm ngửa trên tấm thảm, bạn cầm một chiếc khăn sặc sỡ di chuyển chậm từ bên này sang bên kia, theo một vòng cung rộng hơn tháng trước.
  • Hát một bài có động tác chạm nhẹ vào tay, chân, bụng bé, lặp lại cùng một chỗ ở cùng một câu hát. Bé sẽ bắt đầu đoán trước và cười khi gần đến chỗ đó.

Mỗi trò chỉ cần vài phút. Hai ba món đồ thay vòng trong tuần là đủ, nhiều đồ hơn không làm bé phát triển nhanh hơn mà dễ làm bé mệt.

Những chỗ người lớn hay làm thừa ở tuổi này

Dựng bé ngồi trong ghế tựa nhiều giờ. Ghế rung, ghế tựa, xe đẩy, địu đều tiện, nhưng bé ở trong đó lâu thì ít được tự do cử động. Hướng dẫn của WHO năm 2019 cho trẻ dưới một tuổi khuyên không để trẻ bị giữ cố định trong ghế, xe hay địu quá một giờ mỗi lần. Thời gian trên sàn, được đạp chân, nằm sấp, mới là lúc bé luyện cơ.

Lăn bé qua lại để "tập lẫy". Lẫy là việc bé tự làm khi cơ cổ, vai, lưng đủ khoẻ, thường từ khoảng bốn tháng trở đi và dao động rộng. Lăn hộ không làm bé lẫy sớm hơn. Cho bé nằm sấp và nằm nghiêng chơi lúc thức là đủ chuẩn bị.

Kéo tay cho bé ngồi dậy liên tục. Bác sĩ có thể làm động tác kéo ngồi để xem bé giữ đầu thế nào, đó là phép quan sát, không phải bài tập. Ở nhà, kéo bé ngồi dậy nhiều lần khi đầu còn ngửa ra sau không có lợi.

Mở video ca nhạc cho bé "vui". Bé có thể nhìn chăm chú vào màn hình vì hình ảnh đổi nhanh, nhưng khuyến nghị phổ biến là không cho trẻ dưới mười tám tháng xem màn hình, trừ gọi video với người thân. Giọng hát của chính bạn, dù không hay, có giá trị hơn với bé.

Ông bà và người trông trẻ: cùng một cách đáp lại

Ở nhiều nhà, bé ba tháng có nhiều người chăm: bố mẹ, ông bà, người giúp việc. Không cần mọi người làm giống hệt nhau, nhưng có ba điều nên thống nhất. Thứ nhất, đáp lại khi bé ê a hay cười, đừng chỉ bế ru cho ngủ. Thứ hai, cho bé nằm sấp chơi mỗi lúc thức, có người ngồi cạnh. Thứ ba, đặt bé nằm ngửa khi ngủ, không gối, không chăn dày quanh mặt.

Một tình huống thường gặp: bà bế bé Cún ba tháng gần như cả ngày vì "đặt xuống là khóc". Bé được ôm nhiều là quý, nhưng bé cũng cần những quãng ngắn trên sàn để tự cử động. Cách làm dung hoà là bà ngồi bệt xuống thảm cạnh bé, vừa nói chuyện vừa xoa lưng khi bé nằm sấp. Bé vẫn thấy bà ở gần, mà tay chân vẫn được tự do.

Khi có điều bạn thấy lạ ở bé, hỏi luôn người chăm ban ngày xem họ có thấy giống vậy không. Hai người cùng thấy một điều trong vài ngày là thông tin đáng tin hơn một lần quan sát lúc bé mệt.

Khi nào nên hỏi bác sĩ nhi

Ở quanh ba tháng tuổi, tính theo tuổi hiệu chỉnh nếu bé sinh non, những điều sau nên được bác sĩ nhi xem, không nên chờ "thêm một tháng xem sao":

  • Bé vẫn chưa ngóc đầu được khi nằm sấp, hoặc đầu còn ngửa hẳn ra sau, gục hẳn khi bế mà không giữ được chút nào.
  • Bé chưa cười đáp lại khi người quen cười và nói chuyện với bé.
  • Bé không nhìn theo người hay đồ vật di chuyển, hoặc mắt lệch liên tục.
  • Bé không có phản ứng gì với tiếng động hay giọng nói.
  • Hai tay vẫn nắm chặt gần như cả ngày, hoặc một bên tay chân ít cử động hơn hẳn bên kia.
  • Bé từng cười, từng ê a, từng nhìn theo mà nay không còn. Mất kỹ năng đã có là lý do đi khám ở bất kỳ tuổi nào.

Câu nên hỏi: "Bé đang chậm ở mặt nào, nên chơi thêm gì ở nhà, và bao lâu thì nên quay lại xem?" Nếu bác sĩ đề nghị đánh giá thêm, đó là để hiểu rõ bé hơn, chưa phải là một chẩn đoán.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ 3 tháng đã cứng cổ chưa?

Phần lớn bé ba tháng đã giữ đầu khá hơn hẳn, ít chao khi bế dựng, nhưng giữ đầu vững hoàn toàn là mốc 4 tháng trong bảng CDC. Bé ba tháng đầu còn hơi lắc khi bế là chuyện thường; nếu đầu gần như không giữ được chút nào thì nên hỏi bác sĩ.

Trẻ 3 tháng mút tay nhiều có phải đói không?

Không hẳn. Ở ba tháng, đưa tay lên miệng là một mốc vận động và là cách bé tự dỗ. Bé đói thường kèm thêm dấu hiệu như quay đầu tìm vú, chép miệng, quấy tăng dần. Giữ tay bé sạch, móng cắt ngắn là đủ.

Trẻ 3 tháng chưa cười thành tiếng có sao không?

Khúc khích thành tiếng là việc có trong bảng mốc 4 tháng, nên bé ba tháng chưa cười ra tiếng vẫn là bình thường. Điều quan trọng hơn ở tuổi này là bé đã cười đáp lại khi người quen cười và nói chuyện với bé.

Trẻ 3 tháng có cần tập lẫy không?

Không cần tập lẫy bằng cách lăn bé. Cho bé nằm sấp chơi nhiều lần mỗi ngày khi thức, để bé nằm nghiêng chơi có người trông, và cho bé thời gian tự do trên sàn là đủ để cơ cổ, vai, lưng mạnh dần trước khi bé tự lẫy.

Bé 3 tháng thích nhìn gì nhất?

Bé ba tháng vẫn thích nhìn khuôn mặt người nhất, kế đến là đôi tay của chính bé, những mảng màu tương phản rõ và vật chuyển động chậm. Bé đã nhìn được xa hơn tháng trước và bắt đầu chú ý tới màu sắc rõ hơn.

Trẻ sinh non 3 tháng tuổi đọc mốc thế nào?

Trừ số tuần sinh sớm khỏi tuổi thực để ra tuổi hiệu chỉnh rồi so với mốc của tuổi đó. Bé sinh sớm sáu tuần thì ở ba tháng tuổi thực nên được so như bé khoảng một tháng rưỡi. Bác sĩ theo dõi bé sẽ cùng bạn đọc mốc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138