GiaiDoan.comGiai Đoạn
Trẻ 2 đến 3 tuổi

Trẻ 2 đến 3 tuổi chạy nhảy, lên cầu thang, đá bóng: vận động thô năm thứ ba

Trẻ 2 tuổi đá bóng, chạy, lên vài bậc thang; tới 3 tuổi bật nhảy, leo trèo khéo hơn. Mốc nào là khoảng, vì sao hay ngã, chơi gì khi nhà chật và lúc nên hỏi bác sĩ.

A Vietnamese mother walks behind a toddler boy climbing wide concrete steps in a public park while holding the handrail, low angle from below, bright overcast daylight

Quanh 2 tuổi, phần lớn trẻ đã chạy, đá được quả bóng và bước lên vài bậc cầu thang có hoặc không có người đỡ; quanh 2 tuổi rưỡi bật nhảy được hai chân khỏi mặt đất; tới 3 tuổi trẻ leo trèo khéo hơn, nhiều bé bắt đầu lên cầu thang mỗi bậc một chân. Các mốc 24 và 30 tháng lấy từ bảng CDC và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ cập nhật 2022, chọn ở mức khoảng 75% trẻ đã đạt; còn việc lên cầu thang luân phiên chân là quan sát thường gặp, dao động rộng hơn.

Sáu mốc vận động thô của nghiên cứu WHO về tăng trưởng, từ ngồi không đỡ tới đi một mình, phần lớn trẻ đã đi qua trước 2 tuổi. Năm thứ ba là lúc những kỹ năng đó được mài giũa: đi thành chạy, chạy thành dừng và đổi hướng, đứng thành nhảy. Bài này giúp bạn biết khoảng dao động, hiểu vì sao trẻ hai tuổi ngã nhiều, tạo dịp vận động khi nhà ở chung cư chật, và nhận ra lúc nên hỏi bác sĩ nhi. Trẻ sinh non đối chiếu theo tuổi hiệu chỉnh khi bác sĩ khuyên như vậy.

Mốc vận động thô từ 24 đến 36 tháng

Cột cuối của bảng là nguồn của từng dòng, để bạn phân biệt mốc trong bảng chính thức với điều thường thấy ngoài đời. Dòng có chữ “quan sát chung” dao động rộng, bé chưa làm được chưa phải điều cần lo.

Khoảng tuổiKỹ năngTrông như thế nàoNguồn
Quanh 24 thángĐá bóngVung chân chạm bóng cho bóng lăn, chưa định hướng đượcBảng CDC và AAP 2022
Quanh 24 thángChạyChạy được một đoạn, dừng còn vụng, hay ngã khi đổi hướngBảng CDC và AAP 2022
Quanh 24 thángLên vài bậc cầu thangBước chứ không bò, vịn tay người lớn hoặc tay vịnBảng CDC và AAP 2022
Quanh 30 thángBật nhảy hai chânHai bàn chân cùng rời mặt đất, dù chỉ một chútBảng CDC và AAP 2022
Quanh 3 tuổiLên cầu thang luân phiên chânMỗi bậc một chân khi đi lên; đi xuống vẫn hai chân một bậcQuan sát chung
Quanh 3 tuổiĐạp xe ba bánh, leo cầu trượt thấpPhụ thuộc nhiều vào việc bé có dịp tậpQuan sát chung

Bạn có thể thấy bé đá bóng trước khi chạy vững, hay nhảy được trước khi lên cầu thang tự tin. Thứ tự đó không quan trọng. Điều đáng quan tâm là bé dùng cả hai bên cơ thể như nhau, ngày càng vững hơn chính mình vài tháng trước, và không mất đi kỹ năng đã có.

Vì sao trẻ hai tuổi chạy hay ngã

Đầu còn to so với thân. Tỷ lệ cơ thể của trẻ nhỏ khác người lớn, trọng tâm cao hơn, nên khi chạy nhanh rồi dừng đột ngột hoặc ngoái nhìn, bé dễ chúi về phía trước. Tỷ lệ này thay đổi dần qua tuổi mẫu giáo.

Chân chạy nhanh hơn khả năng dừng. Bé hai tuổi đã chạy được nhưng chưa phanh giỏi. Kỹ năng dừng đúng lúc, rẽ quanh vật cản, chạy rồi đá bóng là những kỹ năng phối hợp cần thêm thời gian.

Mải nhìn thứ khác. Trẻ nhỏ chú ý vào một thứ mỗi lúc. Khi mắt dõi theo con chó hay quả bóng, bé không còn để ý bậc thềm dưới chân.

Ngã nhẹ là một phần của việc học. Mỗi lần ngã trên nền mềm và tự đứng dậy, bé học cách đặt tay đỡ, cách giữ thăng bằng. Bạn không cần lao tới đỡ mọi cú ngã nhẹ; quan sát xem bé có tự đứng dậy và chơi tiếp không.

Ngã nhiều bất thường thì khác. Nếu bé ngã nhiều hơn hẳn trước đây, ngã về một phía, hay vấp vì một chân kéo lê, đó không còn là chuyện vụng về của tuổi này mà là lý do để hỏi bác sĩ nhi.

Tập lên xuống cầu thang an toàn theo từng bước

Nhiều gia đình ở nhà ống nhiều tầng hoặc chung cư có cầu thang bộ. Thay vì cấm hẳn, bạn tập cho bé đi đúng cách khi có người lớn đi kèm, còn lúc không có người thì chặn lối lên xuống:

  1. Lắp cửa chặn ở đầu và chân cầu thang nếu nhà có trẻ dưới 3 tuổi; đây là lớp an toàn chính, không thay bằng lời dặn.
  2. Khi tập, người lớn đi phía dưới bé, cả lúc lên lẫn lúc xuống, để đỡ được nếu bé chúi người.
  3. Cho bé vịn tay vịn hoặc tường, tay kia nắm tay người lớn; bỏ đồ chơi trên tay bé xuống trước.
  4. Đi lên trước: bước hai chân một bậc là bình thường, không cần ép mỗi bậc một chân.
  5. Đi xuống sau: nhiều bé xuống an toàn hơn khi quay lưng lại, bò lùi từng bậc. Cách này hoàn toàn ổn ở tuổi này.
  6. Nói câu ngắn lặp lại mỗi lần: “tay vịn, chân chậm”, để bé nhớ nếp.
  7. Dừng tập khi bé mệt hoặc mải chơi; cầu thang không phải chỗ để vội.

Bé đi được cầu thang có người kèm không có nghĩa là bé đi một mình được. Trẻ ba tuổi vẫn đánh giá thấp độ cao và hay vừa đi vừa ngoái lại, nên cửa chặn vẫn giữ nguyên tới khi người lớn trong nhà thấy thật sự yên tâm.

Trò chơi vận động khi nhà chật hoặc trời mưa

Nhiều trẻ thành phố ít có sân chạy, nhất là mùa mưa. Không cần đồ đắt tiền, mấy trò dưới đây dùng đồ có sẵn và vừa với một phòng khách nhỏ:

  • Đường băng dính: dán một đường dài trên sàn cho bé đi theo, rồi đi lùi, đi ngang, nhảy qua.
  • Nhảy ô gối: xếp mấy chiếc gối cách nhau một bước, bé bước hoặc nhảy từ gối này sang gối khác.
  • Đá bóng vào thùng: đặt thùng các tông nằm nghiêng làm khung thành, bóng nhẹ bằng vải hoặc bóng nhựa mềm.
  • Bò qua đường hầm: lấy chăn phủ qua hai ghế, bé bò chui qua, bò lùi ra.
  • Bắt chước con vật: nhảy như ếch, đi như gấu bằng tay và chân, bay như chim; người lớn làm cùng thì bé hào hứng hơn.
  • Nhảy theo nhạc rồi dừng: khi nhạc tắt thì đứng im như tượng, luyện cả dừng lẫn thăng bằng.

Hướng dẫn về vận động cho trẻ dưới 5 tuổi của WHO năm 2019 khuyên trẻ từ 1 tới 4 tuổi có tổng cộng khoảng ba giờ vận động đủ kiểu rải rác trong ngày, và không nên bị giữ ngồi một chỗ, như trong xe đẩy hay ghế ăn, quá một giờ liền. Ba giờ này gồm cả đi lại, chơi đùa nhẹ trong nhà, không phải ba giờ tập luyện. Chia thành nhiều đợt ngắn trong ngày là cách dễ làm nhất với nhà chật.

Một buổi chiều ở sân chung cư với bé 2 tuổi 4 tháng

Bé Tôm xuống sân chung cư lúc năm giờ chiều cùng bố. Mười phút đầu Tôm chạy theo mấy anh chị lớn, ngã một lần, nhìn bố, bố gật đầu, Tôm đứng dậy chạy tiếp. Đến chỗ bồn cỏ có bờ thấp chừng một gang tay, Tôm leo lên, đứng lưỡng lự rồi ngồi xuống, trườn chân xuống thay vì nhảy.

Bố không nói “nhảy đi con” mà đứng cạnh, đưa tay ra cho Tôm nắm. Lần thứ ba, Tôm nắm tay bố và bật xuống bằng hai chân. Lần thứ năm, Tôm tự nhảy, không cần tay. Đây là cách trẻ tự định mức rủi ro của mình, và người lớn chỉ cần ở gần, không cần thúc.

Cuối buổi bố lăn quả bóng nhựa cho Tôm đá. Tôm đá hụt hai lần, lần ba chạm bóng. Bố đứng lùi xa dần mỗi lượt. Không ai đếm hôm nay Tôm làm được bao nhiêu thứ; điều bố để ý là con dùng cả hai chân, chạy rồi dừng được, và về nhà đòi “mai xuống nữa”.

Những chỗ hay làm sai và cái không cần làm

Bế hoặc cho ngồi xe đẩy cả ngày vì sợ ngã. Trẻ hai tuổi cần đi bộ, chạy, leo trèo để cơ bắp và thăng bằng lớn lên. Cho bé tự đi những đoạn an toàn, chấp nhận chậm hơn và bẩn hơn một chút.

Cấm leo trèo hoàn toàn. Bé sẽ leo bằng mọi giá, thường vào lúc người lớn không để ý. Tốt hơn là tạo chỗ leo an toàn như bậc thấp, gối chất, cầu trượt thấp ở công viên, và nói rõ chỗ nào không được leo, như bậu cửa sổ hay ban công.

Mua giày cứng để “chân thẳng”. Ở tuổi tập chạy, giày nên mềm, đế chống trượt và vừa chân; trong nhà đi chân đất trên nền sạch, không trơn là tốt. Chuyện dáng đi, chân vòng kiềng hay kiễng chân thuộc mục vận động riêng và cần bác sĩ khám, không tự chỉnh bằng giày.

Ép bé thử những trò bé còn sợ. Bé đứng ngập ngừng trước cầu trượt là đang tự đánh giá. Đề nghị cầm tay, cho bé xem bạn khác, rồi để bé quyết. Bị ép thường làm bé sợ lâu hơn.

Khi nào nên hỏi bác sĩ nhi về vận động của trẻ 2 đến 3 tuổi

Những dấu hiệu dưới đây là lý do để mang câu hỏi tới bác sĩ nhi, không phải để tự kết luận. Quay một đoạn video ngắn bé đi, chạy, lên bậc sẽ giúp bác sĩ thấy rõ hơn lời tả.

  • Bé mất kỹ năng vận động đã có, ví dụ từng chạy được nay chỉ đi, hoặc đi khó hơn trước.
  • Quanh 2 tuổi bé chưa đi vững, chưa chạy được đoạn ngắn nào.
  • Bé dùng một bên tay hoặc chân rõ ràng hơn bên kia, một chân kéo lê hoặc đi khập khiễng kéo dài.
  • Bé ngã nhiều hơn hẳn bạn cùng tuổi và hơn chính bé trước đây, hoặc rất khó khăn khi lên bậc thấp.
  • Bé hay đau chân, không chịu đi, hoặc khớp sưng.
  • Bé chỉ đi kiễng chân gần như mọi lúc, không đặt được cả bàn chân xuống.

Bé vụng về hơn anh chị em ở cùng tuổi không phải là dấu hiệu, miễn là bé vẫn tiến lên theo thời gian. Nhưng nếu trong lòng bạn có điều cứ thấy không ổn, cảm giác đó cũng đủ là lý do để hỏi.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi biết lên cầu thang?

Theo bảng CDC và AAP 2022, quanh 24 tháng phần lớn trẻ bước lên được vài bậc có hoặc không có người đỡ. Lên luân phiên mỗi bậc một chân thường thấy quanh 3 tuổi, còn đi xuống luân phiên chân thường muộn hơn nữa.

Trẻ 2 tuổi rưỡi chưa bật nhảy được có sao không?

Bật nhảy hai chân là mốc 30 tháng mà khoảng 75% trẻ đã làm được, nên nhiều bé làm được muộn hơn vài tuần. Tạo dịp nhảy từ bậc thấp có cầm tay. Nếu bé còn chậm ở nhiều mặt vận động khác, nên hỏi bác sĩ nhi.

Trẻ 2 tuổi đi hay ngã có phải do thiếu chất không?

Trẻ hai tuổi ngã nhiều chủ yếu vì trọng tâm cao và kỹ năng dừng, rẽ còn non. Không nên tự mua thuốc hay thực phẩm bổ sung. Nếu bé ngã nhiều hơn hẳn trước, ngã về một phía hay đi khập khiễng, hãy cho bé đi khám.

Trẻ 2 đến 3 tuổi cần vận động bao nhiêu mỗi ngày?

Hướng dẫn của WHO năm 2019 khuyên trẻ từ 1 tới 4 tuổi có khoảng ba giờ hoạt động thể chất đủ kiểu rải rác trong ngày, gồm cả đi lại, chơi đùa. Tránh để bé ngồi yên một chỗ quá một giờ liền.

Có nên cho trẻ 2 tuổi đi giày để chân thẳng không?

Giày không làm chân thẳng hay cong. Giày nên mềm, đế chống trượt, vừa chân; trong nhà đi chân đất trên nền sạch là tốt. Nếu lo về dáng chân của con, hãy hỏi bác sĩ nhi để được khám trực tiếp.

Trẻ 3 tuổi chưa đạp xe ba bánh có muộn không?

Đạp xe ba bánh không nằm trong bảng mốc CDC 2022 và phụ thuộc nhiều vào việc bé có xe để tập. Nhiều bé tới bốn tuổi mới đạp thành thạo. Điều đáng để ý hơn là bé chạy, leo, nhảy có ngày càng vững không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138